De feilbaarheid van de bankier

Ernst Welteke toonde geen berouw en moest aftreden als president van de eens zo machtige Bundesbank.

Duitsland is van een heikel probleem verlost. Met het aftreden, gisteren, van de president van de Bundesbank, Ernst Welteke, is de affaire rond het verblijf van de Weltekes in het luxe hotel Adlon voorbij. De centrale bank is daarmee bevrijd van een president die door eigen toedoen vleugellam was geraakt. Wat blijft is verbazing over de feilbaarheid van een centrale bankier en de imagoschade aan een instituut dat ooit als een ongenaakbare autoriteit te boek stond. Degelijker dan de hoedster van de D-mark was eigenlijk alleen de D-mark zelf. Nooit eerder is een president van de Bundesbank afgetreden omdat zijn gedrag niet door de beugel kon.

Welteke kwam twee weken geleden in problemen toen uitlekte dat hij met zijn gezin op kosten van Dresdner Bank vier dagen in het luxe hotel Adlon in Berlijn had gelogeerd. Gisteren werd bovendien bekend dat Welteke zich ook had laten fêteren door BMW, de autofabrikant die bovendien een eigen bank heeft. De Bundesbank is een van de instellingen die toezicht uitoefent op Dresdner Bank en de BMW-bank.

Welteke was tijdens de jaarwisseling 2001/02 een van de prominente gasten op een feest van Dresdner ter gelegenheid van de invoering van de euro. De rekening van de Weltekes beliep bijna 8.000 euro. Vorig voorjaar verbleef Welteke met zijn echtgenote op kosten van BMW in Monaco tijdens het formule-1-weekeinde.

Welteke reageerde in eerste instantie verbolgen op de publicatie van de Adlon-rekening. ,,Had ik die rekening dan soms zelf moeten betalen?'', bitste hij op een persconferentie. Later nam hij alsnog een deel van de kosten op zich, maar bleef bij het standpunt dat hij niets onoorbaars had gedaan. Hij ging niet in op de kritiek dat een president van de centrale bank geen geschenken kan aanvaarden van instellingen waarop hij toezicht uitoefent. Het gebrek aan berouw werd hem hoger aangerekend dan het verblijf in het Adlon - dat zeker ten dele te rechtvaardigen was met verplichtingen uit hoofde van zijn functie.

Uit de affaire is gebleken dat de Bundesbank geen expliciete gedragsregels kent. De gedragscode van de Europese Centrale Bank (ECB) kent wel een verbod op het aanvaarden van geschenken.

De Bundesbank heeft aangekondigd haar regels aan te passen aan het Europese voorbeeld. De ECB-regels, van kracht sinds 2002, golden overigens ook voor Welteke die als Bundesbank-president ook lid was van de raad van de ECB.

Toen het openbaar ministerie in Frankfurt een vooronderzoek naar de Adlon-zaak aankondigde legde Welteke zijn werkzaamheden tijdelijk neer. Gisteren nog erkende hij geen fouten. In een schriftelijke verklaring haalde Welteke uit naar minister van Financiën en partijgenoot Hans Eichel (SPD) en had het over ,,een vertrouwensrelatie'' die ,,onherstelbaar is beschadigd.'' Woordvoerders van Eichel en kanselier Gerhard Schröder hadden van meet af aan aangedrongen op het aftreden van Welteke. Begin deze week oefende ook de minister zelf kritiek uit op zijn voormalige politieke strijdmakker. Welteke zag in de roep om zijn aftreden een ontoelaatbare schending van de onafhankelijkheid van de bank.

De Bundesbank wordt tijdelijk geleid door vice-directeur Jürgen Stark, die ook wordt genoemd als mogelijk opvolger van Welteke. Daarnaast circuleren de namen van de staatssecretaris voor financiën Caio Koch-Weser en collega van economische zaken, Alfred Tacke.