Bush begon plan Irak in najaar '01

De Amerikaanse president Bush gaf in december 2001, twee maanden na het begin van de oorlog in Afghanistan, opdracht een oorlogsplan tegen Irak op te stellen. Hij hield dat geheim omdat hij bang was er uit te zien als een oorlogszuchtige president.

Dat schrijft Bob Woodward, adjunct-hoofdredacteur van The Washington Post, in het boek Plan of Attack dat maandag verschijnt. Volgens eerste berichten over de inhoud van het boek zegt de president: ,,Ik wist wat er zou gebeuren als de mensen wisten dat wij een mogelijk oorlogsplan tegen Irak ontwikkelden. Het was zo'n geladen moment... het zou lijken of ik stond te trappelen om weer een oorlog te beginnen. Maar zo was het niet. Ik ben niet oorlogszuchtig.''

De president zei gisteren zich niet precies meer te kunnen herinneren wanneer hij de voorbereidingen voor de oorlog tegen Irak had laten beginnen. Tijdens een gemeenschappelijke persconferentie met premier Blair zei Bush dat hij in het najaar van 2001 hoogstens had gevraagd te kijken wat de `noodplannen' rond Irak waren. Maar zijn volledige aandacht ging uit naar Afghanistan, verzekerde hij.

Stafleden van het Witte Huis zeiden later dat de president bij minister van Defensie Rumsfeld had geïnformeerd wat de plannen waren voor het geval Saddam Hussein zich zou mengen in het lopende conflict in Afghanistan. Overigens schrijft Woodward dat Bush zelfs Nationale Veiligheidsadviseur Condoleezza Rice niet volledig op de hoogte had gesteld van de mate van gedetailleerdheid van de voorbereiding van een Irak-oorlog in het najaar van 2001.

De lezing die Woodward geeft van de aanloop naar de oorlog tegen Irak geeft een sleutelrol aan CIA-directeur George Tenet. Volgens Woodward was de president niet erg onder de indruk van de bewijzen die de veiligheidsdienst aandroeg voor Saddams bezit van massavernietigingswapens. Maar tot twee keer toe verzekerde Tenet dat het een uitgemaakte zaak was dat Irak over verboden wapens beschikte.

Woodward maakte naam in de jaren '70 toen hij als jong verslaggever van The Washington Post, samen met zijn collega Bernstein, het Watergate-schandaal onthulde. Dat schandaal, over de inbraak door medewerkers van de Republikeinse president Nixon in het hoofdkantoor van de Democratische presidentskandidaat in het Watergate-hotel in Washington, leidde tot het aftreden van Nixon.

Het voorlaatste boek van Woodward, Bush at War, gaf een inkijk in de reacties binnen de inner circle van de huidige president in de uren, dagen en weken volgend op de aanslagen van 11 september 2001.

[vervolg WOODWARD: pagina 5]

WOODWARD

Nieuws brengt Bush in verlegenheid

[vervolg van pagina 1]

De medewerking aan Bush at War door president Bush en verschillende van zijn naasten leidde tot een beeld van de presidentiële vastberadenheid dat door latere boeken van insiders aanzienlijk is gerelativeerd.

Over dit nieuwe boek van de meester-onthuller van de Amerikaanse journalistiek is een aanzienlijke voorpubliciteit losgebroken. Met ingang van vandaag zou de website van de Post (www.washingtonpost.com) uittreksels uit het boek publiceren. Zondagochtend geeft Woodward zijn eerste van een lange reeks vraaggesprekken op televisie en maandag komt het boek in de winkel.

Waarschijnlijk gaat het nog iets langer duren voordat duidelijk wordt of ook dit boek lijdt onder de voor- en nadelen van nauwe medewerking van bepaalde bronnen ten koste van andere nauw betrokken bronnen bij het verhaal. Aan het 9/11-boek had minister van Defensie Rumsfeld kennelijk niet willen meewerken; hij kwam er nogal slecht vanaf.

Voor dit nieuwe boek heeft president Bush drieëneenhalf uur met Woodward gesproken, maar de eerste snipper nieuws die gistermiddag naar buiten kwam, leek de president in verlegenheid te brengen. Het Witte Huis zit niet te wachten op berichten die de indruk wekken dat de president al vlak na de ramp van 9/11 aan oorlog tegen Irak droomde terwijl hij militair ingreep in Afghanistan.

Wat de president ook niet goed uitkomt zijn verhalen over de oorlogsbevorderende rol van vice-president Dick Cheney. Volgens de eerste berichten had hij bijna `koorts' als het ging om afrekenen met Saddam Hussein. Minister van Buitenlandse Zaken Colin Powell zou zo langdurig en hardnekkig met hem over de beschikbare bewijzen hebben geknokt, dat de twee nauwelijks meer met elkaar praten. Dat ondanks het feit dat de een opperbevelhebber was ten tijde van het ministerschap van defensie van de ander.

De lezing van de aanloop naar oorlog weerspreekt de uitspraken van president Bush die nog in augustus 2002 verzekerde dat hij een geduldig man was. Wat toen wel opviel was dat vice-president Cheney een aanzienlijk oorlogszuchtiger lezing gaf. Als de versie van Woodward klopt, sprak Cheney meer in overeenkomst met de werkelijke stand van zaken. De woordvoerder van Powell ontkende gister dat er spanning tussen hem en de vice-president zou bestaan.

Afgaande op de eerste berichten zou vooral CIA-directeur Tenet slachtoffer van het boek van Woodward kunnen zijn. Het nadrukkelijke groene licht dat hij volgens deze lezing gaf op het punt van de massavernietigingswapens geeft hem een grote verantwoordelijkheid voor wat volgde.

De onderzoekingen van de commissie die `11 september' onderzoekt tonen de laatste weken steeds meer voorbeelden van incompetentie en bureaucratische aderverkalking binnen de FBI en de CIA. Nu president Bush neigt naar de instelling van één superdirecteur inlichtingendiensten, is het nauwelijks denkbaar dat zijn naam George Tenet zou zijn.