Terug naar sloten, zeeën en kanalen

Edith van Dijk (31) verruilde vorig najaar het openwater voor het indoorbassin. Gisteren zag de marathon- zwemster haar olympische missie op de 800 meter vrij definitief mislukken.

Ze liet zich inwijden in de geheimen van de track-start, kreeg van zwemnestor George Sieverding `keerpuntenles' en ging als een van de weinigen op hoogtestage in de Sierra Nevada. Alsof dat nog niet genoeg was, sloot ze zich voor twee weken aan bij de trainingsgroep van het Duitse zwemfenomeen Franziska van Almsick.

Niets liet Edith van Dijk aan het toeval over. Laat niemand dan ook beweren dat de marathonzwemster er niet alles aan heeft gedaan om haar olympische droom te verwezenlijken. ,,Ik wist van tevoren dat het een minimale kans was, maar het was het proberen waard. Ik kan mezelf niets kwalijk nemen, want ik heb gedaan wat binnen mijn mogelijkheden lag.''

Alle inspanningen mochten niet baten. Na zeven maanden geleden het ruime sop verruild te hebben voor het indoorbassin kon Van Dijk gisteren, op de openingsdag van de Nederlandse kampioenschappen langebaan (50 meter) in Amsterdam, definitief een streep halen door haar olympische aspiraties. In navolging van haar voormalige kwelgeest uit Duitsland (Peggy Büchse) slaagde de afgestudeerd econome er op de 800 meter vrije slag niet in zich te plaatsen voor de Olympische Spelen.

Haar 8.50,80 betekende een forse verbetering (bijna acht seconden) van haar persoonlijk record, maar was verre van toereikend. Niet voor `Athene', niet voor deelname aan de Europese kampioenschappen, volgende maand in Madrid. Dáár had Van Dijk, in een allerlaatste poging, alsnog een gooi kunnen doen naar de tijd die ze inmiddels kan dromen: 8.36,94.

Maar zover komt het dus niet, zodat startnummer 73-00082 over minder dan vier maanden ontbreekt in de Griekse hoofdstad. Hoewel: ,,Edith gaat wel, maar als toeriste'', grimaste haar coach en tevens schoonvader, Jaap van Goor. Al even blijmoedig onderging Van Dijk haar lot. Duizenden euro's spendeerde de zwemster met de B-status aan het project, dat de veelzeggende werktitel Just Unbelievable meekreeg, en dat grotendeels uit eigen zak. Maar niemand die medelijden met haar hoeft te hebben, want: ,,Ik had een droom, ik heb hiervoor gekozen.''

Voor zover Van Dijk het nog niet wist, dan weet de meervoudig wereld- en Europees kampioene openwater uit Wognum het nu: ze is een duursporter pur sang, iemand met een naar verhouding extreem lage melkzuurtolerantie. Een zwemster die op de langebaan tekort komt bij gebrek aan een effectieve lange slag: ze heeft relatief veel slagen nog, 25 per 50 meter. Haar slaglengte laat te wensen over. Of, in de woorden van bondscoach André Cats: ,,Edith wil honderd kilometer per uur rijden in de derde versnelling, en heeft moeite met schakelen.''

Voor een diesel als Van Dijk is de 800 vrij een veredelde sprint. Maar een martelgang? Nee, dat was het niet, bezwoer ze. ,,Het was erg leerzaam.'' Met een zeker voor Nederlandse begrippen zeldzaam fanatisme begon Van Dijk aan het karwei. Wie haar in september, bij de kick-off van haar olympische campagne, als een strijkplank te water zag gaan bij de gasttraining van de Amerikaanse startspecialist Dean Hutchinson, wist dat de lange-afstandsspecialiste voor een bijna onmogelijke opgave stond.

Want ,,zwemmen is geen schaatsen'', zoals Cats gisteren fijntjes opmerkte. Stayers als Gretha Smit en Henk Angenent kenden op het ijs weliswaar aanpassingsproblemen, maar wisten de overstap van de marathon naar de langebaan uiteindelijk met succes te maken. Van Dijk (31) niet. ,,Maar ik ben ook de jongste niet meer. Op mijn leeftijd is het niet eenvoudig om nog te sleutelen aan je techniek.''

Tijd was hun grootste vijand, meent Van Goor. Schuldbewust: ,,We hadden meer tijd moeten uittrekken voor dit project, Edith na de zomer meer rust moeten gunnen en minder op twee paarden moeten wedden. Zeven maanden is te weinig. Na verloop van tijd sloop de onzekerheid erin. Daar gaat niemand harder van zwemmen, zelfs Edith niet.''

Van Goor had het onheil al enige tijd zien aankomen. Zo weinig progressie boekte zijn pupil de afgelopen weken dat zij net zo goed de handdoek had kunnen werpen. Maar zo steekt zijn schoondochter niet in elkaar, weet de 64-jarige trainer uit Hoorn. Strijdend wenste Van Dijk ten onder te gaan, met opgeven hoofd als het kon.

In die opzet slaagde ze met haar nieuwe persoonlijke toptijd. Die was meer dan welkom na de mentale opdoffer die Van Dijk twee weken geleden moest incasseren, toen ze ,,eindelijk'' te horen kreeg wat ze al enkele maanden vermoedde: tijdens haar oversteek van Het Kanaal, in augustus van het vorig jaar, was ze een prooi van het springtij. Uit nautische berekeningen bleek dat ze niet de minimale afstand (33 kilometer), maar ,,iets tussen de 91 en 133 kilometer'' had afgelegd. Met dank aan een onbekwame schipper.

Maar ook hier is een klaagzang niet aan haar besteed. ,,Misschien probeer ik het nog wel een keer.'' Liever benadrukt ze de positieve kanten van haar mislukte overstap naar de langebaan. ,,Die sprintsnelheid neem ik mooi mee naar het openwater.'' Maandag keert ze terug in de haar vertrouwde omgeving van sloten, zeeën en kanalen. Op weg naar de EK en, in november, de WK openwater in de Emiraten. Daarna gloort het afscheid.

Ad Roskam, oud-topsportcoördinator van de zwembond, loopt al jaren weg met Van Dijk, en hij is niet de enige. Trainers en collega's roemen haar voorbeeldige inzet. Van Dijk is een kilometervreter en, aldus Roskam, ,,bovendien niet bang om te kiezen''. Kom daar eens om in Nederland. ,,De meeste topsporters hier zijn angsthazen'', weet de technisch adviseur van NOC*NSF. ,,Ze willen wel, maar ze durven niet te kiezen. Als ze dat al doen, durven ze vervolgens hun ambities niet uit te spreken. Edith wel, en alleen daarom al is zij een lichtend voorbeeld.''