Liefde knapt het weer op

Maggie O'Farrell had volgens critici op de Granta-lijst van meestbelovende Britse schrijvers onder de veertig jaar moeten staan. De stijl van haar debuut After You'd Gone (2000), over een jonge vrouw die op de vlucht slaat zonder dat de lezer precies weet waarom, werd vergeleken met die van een pointillistische schilder. In korte schetsmatige fragmenten vanuit verschillende perspectieven riep O'Farrell een sfeer van wazigheid en geheimzinnigheid op; pas aan het einde kon je het geheel overzien.

The Distance Between Us, O'Farrells derde roman, roept alleen al wat uiterlijk betreft dezelfde wazigheid op: vaag zien we twee jonge vrouwenlichamen gehuld in doorzichtige jurken, alsof ze geestverschijningen zijn. Net als in After You'd Gone begint de roman sterk met twee onrustige vluchten: radiomaakster Stella ziet in nevelig Londen een man met rood haar die bij haar een schok van angst en herkenning teweeg brengt. Ze slaat op de vlucht. Elders, in Hongkong, voelt de filmassistent Jake zich radeloos als hij wordt opgezogen in een feestende mensenmassa. Hij `moet' weg en wil `ontsnappen'. In hoog filmisch tempo wisselt O'Farrell tussen Stella en Jake en schetst het raadsel: waar vluchten zij voor? De spanning wordt verder gevoed doordat we een glimp opvangen van familieleden: Nina telefoneert ziekelijk veel om te vragen waar haar zus uithangt en Jake's vriendin Mel vraagt steeds om bevestiging of hij nog van haar houdt.

Jake en Stella behoren beiden, zo blijkt, tot de `Hyphenated People', zoals Stella het noemt, mensen met een dubbele culturele achtergrond, maar niet die soort waar je zo vaak over hoort, Brits-Indiaas bijvoorbeeld. Zij is Schots-Italiaans en Jake is Brits-Chinees. De terloopse, vanzelfsprekende manier waarop O'Farrell schrijft over de worsteling van Jake en Stella met de vraag waar ze thuishoren is een aangename verademing. En voor de culturele achtergronden van de ouders van Stella en Jake kunnen we ook belangstelling opbrengen. Maar bij de grootouders raken we de kluts kwijt: wie is ook al weer de oma van wie en wie is er nu precies Anglo-Iers of Schots-Chinees?

Als heden en verleden elkaar gaan afwisselen, waaieren de familiegeschiedenissen van Jake en Stella steeds verder uit, té ver. Jammergenoeg slaagt O'Farrell er ook niet in de spanning tussen de vluchtenden en de thuisblijvers vast te houden. Problematisch is dat het thema van dislocatie te weinig aansluiting vindt bij de twee andere thema's van O'Farrell. Met drie motto's in het begin van de roman introduceert ze deze thema's. Behalve het motto van Geoff Dyer over verwantschap, afkomst en locatie, citeert ze de hippe stadsschrijver Jay McInerney over een leven dat van de ene op de andere dag verandert en haalt ze de filosofe Simone de Beauvoir aan over de intense band met haar zusje. Over dat laatste onderwerp schrijft O'Farrell het meest overtuigend. Mooi is bijvoorbeeld de gothic-achtige scène waarbij Nina opduikt in de klas van Stella, met alle kleren van haar zus aan. De dreiging zet zich voort als Stella en Jake elkaar ontmoeten en een verhouding krijgen, en Nina haar jaloezie niet in bedwang kan houden.

O'Farrell wilde misschien te veel. We wisselen steeds tussen drie films: een eigentijdse hectische stadsfilm over twee mensen op zoek naar identiteit, twee familiegeschiedenissen over het leven in meer culturen, en een negentiende-eeuwse gothic over de knellende liefdesband tussen twee zussen. Liefde moet alle draadjes bij elkaar brengen: we eindigen op de filmset van Jake, in een onbevredigend romantisch cliché. Was het niet mooier geweest als de levens van Jake en Stella elkaar niet of slechts vluchtig geraakt hadden? Zodra de waas verdwijnt en het beeld al te helder wordt, is de schoonheid verdwenen. The Distance Between Us is een zoete Hollywood-film geworden.

Maggie O'Farrell: The Distance Between Us. Headline, 384 blz. €28,94