Kabinet bezuinigt 2,9 miljard extra

Het kabinet gaat dit jaar 2,9 miljard euro extra bezuinigen om het tekort op de begroting weer onder de afgesproken Europese grens van 3 procent te krijgen. De ministerraad zou daar vanmiddag op voorstel van minister Zalm (Financiën, VVD) mee akkoord gaan. Dat hebben bronnen rondom het kabinet vanmorgen bevestigd.

De koopkracht van burgers is zo veel mogelijk ontzien, de economische groei wordt nauwelijks aangetast. De uitgaven van de overheid worden met 2,4 miljard euro beperkt, de lasten voor de burgers gaan met 500 miljoen omhoog. Daarmee komt het totaal aan maatregelen voor 2004 op bijna 14 miljard euro.

Zonder deze maatregelen zou het tekort op de begroting (het zogenoemde EMU-saldo) oplopen tot 3,3 procent, hetgeen in strijd is met de Europese begrotingsregels van het Stabiliteits- en Groeipact. Nederland dreigde daarvoor van de Europese Commissie een `rode kaart' te krijgen. Met de vandaag geaccordeerde extra maatregelen komt Nederland dit jaar op een tekort van 2,9 procent uit, zo is de verwachting. Voor 2005 rekent het kabinet met een tekort van 2,7 procent, voor 2006 en 2007 gaat Zalm nu uit van een tekort van respectievelijk 2,2 en 1,8 procent.

Het grootste deel van de extra maatregelen treft de zorg, waar ook de grootste tekorten waren. Minister Hoogervorst (Volksgezondheid, VVD) zal de premies van de AWBZ (bijzondere ziektekosten) verhogen van 13,25 procent naar 13,55 procent. Dat kost een gemiddelde burger 100 euro per jaar en levert de staat zo'n 300 miljoen euro op. Hoogervorst snijdt verder voor zo'n 200 miljoen euro in zijn begroting, vooral bij de AWBZ. Dat bedrag loopt de komende jaren op tot 900 miljoen euro.

Door de verhoging van de AWBZ-premie wordt de koopkracht van burgers verder onder druk gezet. Die daalde al enigszins door de maatregelen van prinsjesdag (11 miljard euro aan bezuinigingen).

De verhoging van de AWBZ-premie wordt deels gecompenseerd door meevallende inflatiecijfers, waardoor de feitelijke koopkrachtteruggang meevalt. De Voorjaarsnota, waarin de maatregelen zijn vastgelegd, zal volgende week naar de Tweede Kamer worden gestuurd.

Los van de maatregelen in de zorg heeft Zalm een groot aantal andere bezuinigingen voorgesteld, waarvan ongeveer de helft voor rekening komt van de departementen. Volgend jaar wil Zalm hun echter een extra taakstelling van zo'n 750 miljoen euro opleggen.

Voor 2004 past Zalm verder de boekhoudkundige regels voor winst en verlies van De Nederlandsche Bank aan, waardoor hij een meevaller van 400 miljoen euro kan bijschrijven. Bij bedrijven als KPN en de Bank Nederlandse Gemeenten wordt via de dividenden 200 miljoen euro extra binnengehaald. Ontwikkelingslanden moeten hun leningen aan Nederland sneller terugbetalen, hetgeen 300 miljoen oplevert. De verkoop van landbouwgrond moet ruim 150 miljoen opbrengen, het terugvorderen van geld van de hogescholen als gevolg van de bouwfraude levert 58 miljoen euro op. Sociale Zaken levert 100 miljoen in. Het afromen van salarissen bij de semi-publieke diensten moet nog eens 140 tot 150 miljoen opleveren. Naast de bezuinigingen gebruikt Zalm ook nog een paar meevallers, onder meer bij de aanleg van de Betuwelijn (160 miljoen), om het gat op de begroting te dichten.

Vorige week al werd duidelijk dat het kabinet eerder dan gepland de werkgeverssubsidie om laaggeschoolden in dienst te nemen (de specifieke afdrachtskorting) schrapt. Dat levert 200 miljoen op.

Veel van de aangekondigde maatregelen zijn structureel en lopen door in de volgende jaren.

Gerectificeerd

Bouwfraude

Het bericht Regels voor DNB aangepast (16 april, pagina 2) vermeldt dat terugvorderen van geld van de hogescholen ,,als gevolg van de bouwfraude' 58 miljoen euro oplevert. Bedoeld is ,,als gevolg van de hbo-fraude'. Gevolg van de bouwfraude is wel dat de overheid beter oplet bij openbare aanbestedingen; daardoor denkt het kabinet 200 miljoen euro te kunnen besparen.