Zesde symfonie van Mahler wordt weer officieel omgehusseld

De Internationale Gustav Mahler Gesellschaft zal in de volgende partituuruitgave van de Zesde symfonie van Mahler de volgorde van de vier delen weer herstellen zoals Mahler zelf die na aanvankelijke twijfels had vastgesteld: Allegro, Andante, Scherzo, Finale. Bij repetities in 1906 in Essen liet Mahler het Scherzo nog als tweede deel klinken, zoals hij het ook had gecomponeerd. Maar bij de première zette hij het Scherzo na het Andante, dat op de tweede plaats kwam.

De omwisseling in de partituur is het gevolg van een studie van Jerry Bruck en moet een officieel eind maken aan de verwarring die ontstond toen Willem Mengelberg de Zesde symfonie in 1920 uitvoerde tijdens het Mahler Feest in Amsterdam. Mengelberg wist de goede volgorde niet meer en vroeg het aan Mahlers weduwe Alma. Ze stuurde een inmiddels zoek geraakt telegram: ,,Eerst het Scherzo, dan het Andante.'' Zó speelde het Concertgebouworkest sindsdien vrijwel altijd deze Zesde symfonie.

Die versie van de `Tragische symfonie' maakte school, de officiële partituur van de Zesde werd aangepast, de meeste dirigenten hielden zich eraan, ook Haitink, Chailly, Bernstein, De Waart, Haenchen, Boulez en Abbado.

Maar onbetwist was die volgorde nooit: Oskar Fried zette in Wenen in de jaren twintig het Andante op 2, Sir Simon Rattle deed dat ook bij zijn cd-opname in 1990. En Mariss Jansons, de toekomstige chef van het Koninklijk Concertgebouworkest, deed dat bij een opname door het London Symphony Orchestra.

Mahler veranderde veel en vaak: het eerste deel `Waldmärchen' van Das klagende Lied sneuvelde, evenals deel twee `Blumine' van de Eerste symfonie. De derde doodklap in het slotdeel van de Zesde werd geschrapt en ook daarover is nog altijd discussie. Eveline Nikkels, voorzitter van de Gustav Mahler Stichting Nederland, hoort die klap nu aan het slot van het vierde deel van de Tiende symfonie.

Nikkels onderstreept het bestaansrecht van de Zesde met het Scherzo op 2. Maar ze prefereert zelf het Scherzo op 3, omdat de overgang naar de Finale dan beter werkt. ,,Maar daarvoor moet je wel vaak luisteren.'' Volgens Nikkels zullen dirigenten de Zesde blijven uitvoeren zoals ze die zelf het beste vinden. ,,Alma Mahler schreef ooit aan Mengelberg: `Als je wat wilt veranderen, je weet: Gustav vond alles goed.' Maar ja, het probleem is: dat zei Alma.''