Sharon glunderend terug naar huis

Het bezoek aan president Bush in Washington heeft de Israëlische premier Sharon alles opgeleverd wat hij wilde. Zijn plan om de Gazastrook te ontruimen heeft nu veel grotere kans van slagen.

Glunderend van tevredenheid en met militaire pas beende Ariel Sharon gisteren de Cross Hall van het Witte Huis uit. Het is lang geleden dat een Israëlische premier met zoveel warmte en respect ontvangen werd door een Amerikaanse president en met zulke concrete resultaten, terugkeerde naar de jungle van zijn eigen, verdeelde en conflictueuze land. Bush manifesteerde zich zichtbaar als de grootste fan van de krijgsheer/politicus die tijdens de middelbare schooljaren van de Amerikaanse president al als divisie-generaal in de Sinaï in zijn derde oorlog (1967) met Arabieren verwikkeld was.

De premier, die in dergelijke ontmoetingen graag anecdotisch mag verhalen over zijn militaire belevenissen toonde zich zijn beurt de grootste bewonderaar van Bush, die hij toejuichte als de eerste president die het gevaar van islamitische extremisten net zo serieus neemt als hijzelf al jaren doet. Bush en Sharon, zij aan zij in de strijd tegen het wereldwijde moslim-terrorisme, Sharon en Bush, zij aan zij waar anderen versagen. Dat was het beeld dat moest overkomen op de televisieschermen in de VS en in Israël. Over concrete resultaten, lange termijn-effecten en het ontbreken van ieder zicht op een Palestijns-Israëlisch vergelijk werd niet gesproken.

De Amerikaanse president leek het devies ,,All politics is local'' van Tip O'Neill (de Democratische voorzitter van het Huis van Afgevaardigden in het Reagan-tijdperk) in praktijk te willen brengen. Zijn royale steun voor Israël zal in november niet vergeten zijn door zijn diep-christelijke achterban, die meer waarde hecht aan de nederzettingen in Bijbelse Judea en Samaria dan de Gazastrook, en conservatief georiënteerde joodse Amerikanen, die zich zorgen maken over het isolement van Israël en het groeiende antisemitisme.

Sharon richtte zich voornamelijk op zijn verdeelde Likudaanhang, die zich op 2 mei mag uitspreken over de ontruiming van de 21 miniscule, zwaar bewaakte nederzettingen in de Gazastrook. Uit de taal der diplomaten vertaald kwam zijn boodschap erop neer dat de gebieden met de grote, verstedelijkte nederzettingen met vele tienduizenden Likud-aanhangers worden geannexeerd en dat de Israëliërs het Bijbelse land, inclusief Jeruzalem, nooit meer zullen opgeven of delen met Palestijnen. En passant werd ook met zoveel woorden duidelijk dat de VS allerlei linkse vredesplannen- en compromissen zullen negeren, het veiligheidshek wordt afgebouwd, de strijd tegen Palestijnse terroristen onverminderd doorgaat en er miljoenen dollars vrij zullen komen voor de ontwikkeling van Galilea en vooral de dorre Negevwoestijn.

Sharon heeft hiermee zijn uitgangspositie voor het komende referendum over het Gaza-plan, het daaropvolgende, tumultueuze debat in de regering en de Knesset aanzienlijk versterkt. Immers, zo luidt de impliciete boodschap, wie het Gaza-plan afwijst, wijst Sharon af, wijst het resultaat van de tiende ontmoeting met Bush af en creëert politieke chaos in Israël.

Cruciaal voor Sharon is de opstelling van minister van Financiën Netanyahu en de minister van Buitenlandse Zaken Shalom. Netanyahu's eisen zijn grotendeels ingewilligd en wat de bouw van de veiligheidsbarrière heeft Bush Sharon in feite carte blanche gegeven. Na de ontvangst en reactie van president Bush en de briefwisseling is het moeilijk voor te stellen dat deze rechtse ministers met ambities Sharon zullen afvallen. Dat zou hun in Republikeins Washington, waar zij allebei uitstekende contacten mee onderhouden, niet snel vergeven worden. Andere Likudministers, zoals de fanatieke Landau en Sharansky, die beiden openlijk en hevig verzet voeren, zijn door Sharon al afgeschreven.

Mocht de draagwijdte van Sharons lunchgesprek in het familieappartement van het Witte Huis nog niet helemaal tot de Likudaanhang zijn doorgedrongen, het tegendeel is het geval bij de Palestijnen. ,,President Bush heeft ons in ons hart geraakt'', aldus premier Qurie, die zich meteen realiseerde dat de oprichting van een Palestijnse staat, ondanks de verzekeringen van Bush, verder weg is dan ooit tevoren. De Palestijnen zijn totaal geïsoleerd en de Palestijnse Autoriteit mag pas weer meedoen als Arafat, persona non grata in Jeruzalem en Washington, van het toneel verdwenen is en Hamas, Islamitische Jihad en de Aqsabrigades zijn ontwapend en ontmanteld. Aangezien Arafat in goede gezondheid verkeert en de extremistische organisaties onaantastbaar lijken te zijn, zal er van hervatting van diplomatieke besprekingen in het kader van de Routekaart op afzienbare termijn geen sprake zijn. Sterker nog als de Palestijnse Autoriteit volgens plan Hamas betrekt in het bestuur van de Gazastrook na het vertrek van de Israëliërs is dat op zich een Israëlisch-Amerikaans argument tegen hervatting van onderhandelingen.

Volgens de Israëlische krant Yediot Ahronot heeft Sharon in een onbewaakt moment gezegd dat hij Arafat en het Palestijnse streven naar een onafhankelijke staat, zoals geformuleerd in de Routekaart, nu ,,een dodelijke slag'' heeft toegebracht. Van de Arabische wereld, de verdeelde Europese Unie – Groot-Brittannië draaide snel met Bush mee – en de vanaf de zijlijn toekijkende Russen hebben de Palestijnen inderdaad weinig hulp te verwachten. Hij zou dus gelijk kunnen hebben.

Vaststaat dat de strategie van Sharon in Israël een aanzienlijke kans van slagen maakt. Of hiermee ook vrede wordt gesticht in het Midden-Oosten en er een einde komt aan de militaire bezetting van 3,5 miljoen radicaliserende Palestijnen en de terreuraanslagen in Israël, is een heel andere zaak.

Mogelijk gaat de uitvoering van het Gaza-plan nog gepaard met een regeringscrisis, maar dan staat de Arbeiderspartij gereed om de ontruiming van de Gaza-nederzettingen te steunen. En natuurlijk kan de advocaat-generaal bij de Hoge Raad Sharon nog in grote juridische problemen brengen, maar de premier zal ook als hij wordt vervolgd wegens verkiezingsfraude niet aftreden. Zijn strategie maakt dus een aanzienlijke kans van slagen.