`Niet het geld maar visie bepaalt succes'

Voetbaltrainer Co Adriaanse bewijst dit seizoen bij AZ dat hij een ploeg die al jaren matig presteert beter kan maken. ,,Belonen en straffen werkt bij kinderen en honden, maar ook bij volwassenen.''

Trainer Co Adriaanse heeft van AZ een ploeg gemaakt, die vrijwel zeker Europees voetbal gaat spelen. Een opmerkelijk resultaat voor een team dat de laatste jaren tot de middelmaat van de eredivisie behoorde. ,,Niet het geld, maar de visie is bepalend voor het succes'', aldus de coach.

Adriaanse's succes is gebaseerd op een strak georganiseerde werkwijze en heldere omgangsvormen, zoals hij eerder al had bewezen bij FC Zwolle, FC Den Haag en Willem II. Alleen bij Ajax kreeg hij door ontslag niet de kans zijn werk af te maken. Recentelijk gaf hij als gastspreker op een congres van het adviesbureau GfK Benelux toelichtingen op zijn opvattingen.

Cultuur

Adriaanse: ,,Een trainer begint meestal als het niet goed gaat met de club. Hij moet de cultuur veranderen. Toen ik bij Willem II begon, bestond het idee dat uitwedstrijden moeilijk te winnen waren. Bij Ajax moest ik het team veranderen omdat de spelers niet meer in staat waren wedstrijden te winnen. AZ had geen cultuur, alleen herinnering aan het landskampioenschap in 1981.''

Uitgangspunten

,,Is een team maakbaar? Ik denk van wel, hoewel ik heb geleerd dat persoonlijkheden niet te veranderen zijn. Alleen als je heel duidelijk bent, kun je negatieve eigenschappen in een goede setting onderdrukken. Zodra de omstandigheden veranderen, komt ieders `ik' weer boven en heb je hetzelfde probleem. Als je iets wijzigt moet het goed én duurzaam zijn. En je moet duidelijk zijn in je uitgangspunten. Voor AC Milan is dat de Champions League winnen, voor AZ Europees voetbal bereiken.''

Discipline

,,In Nederland is discipline een negatief woord. Ik vind het een kwestie van fatsoen; gewoon basale afspraken nakomen. Maar het controleren en sanctioneren zijn we in Nederland de laatste jaren verleerd. Als trainer moet je altijd eerlijk zijn tegenover spelers. En je moet ze perspectief op een basisplaats bieden. Zodra daarvoor de argumenten ontbreken, moet je ook kunnen zeggen: voor jou is geen plaats meer bij deze club.''

Evaluatie

,,Ik werk volgens een strak plan met evaluaties. Dat aspect wordt vaak vergeten. We bereiden mensen wel goed voor, maar de feedback geven we niet. En juist dat heeft een team nodig om beter te worden. Ik vraag vaak aan een linksback: wat vond jij van de rechtsback? Noem zijn twee beste en twee slechtste acties van gisteren. En hoe zou het beter kunnen? Wat is de oplossing. Niet negatief, maar altijd met de bedoeling om mensen te beter te maken. Ik ben tegen gekke constructies met beloningen. Onze vorige doelman, Oscar Moens, had in zijn contract staan dat hij naast de gebruikelijke premies een bonus kreeg als hij de nul hield. Ik heb meegemaakt dat we met 2-1 wonnen en Moens niet blij was. Dergelijke afwijkende afspraken kunnen tot fricties in de groep leiden.''

Vertrouwen

,,Het vertrouwen van een groep moet je afdwingen. Je moet altijd hetzelfde zeggen, of het nu in een persoonlijk gesprek of tegenover de groep is. Spelers moeten op tijd zijn, hun lease-auto schoon in het vak zetten, de voetbalschoenen uitkloppen en niet denken: daar hebben we een mannetje voor. Dat zijn simpele dingen die je zelf kunt doen. En nooit met twee maten meten, ook niet tegenover buitenlanders met andere opvattingen. Een buitenlander moet ook zo snel mogelijk de taal en de cultuur leren. Hij moet weten wat zuurkool, hutspot en de Elfstedentocht is.''

Afspraken

,,Afspraken moet je controleren en eventueel sanctioneren. Bij Willem II hadden we de afspraak dat na een uitwedstrijd iedereen drie kwartier na het laatste fluitsignaal in de bus moest zitten. Toen dat tegen De Graafschap een keer niet het geval was, heb ik de chauffeur opgedragen te vertrekken. Vijf spelers hebben hun weg van Doetinchem naar Tilburg zelf moeten vinden. Maar er is daarna niemand meer te laat gekomen. Ik werk met belonen en straffen. Dat werkt bij kinderen en bij honden, maar ook bij volwassenen.''

Imago

,,Hoe kom je van een slecht imago af? Toen ik bij AZ kwam, had ik op donderdag getekend en op vrijdag was de uitwedstrijd bij FC Zwolle. Afgesproken was dat ik de wedstrijd vanaf de tribune zou bekijken. Bij rust stonden we met 5-0 achter. Ik dacht: jeetje, wat heb ik nu gedaan, waar heb ik nu getekend? Ik had nul minuten getraind. Maar na afloop kwamen AZ-supporters op me af, die riepen: `Vuile zakkenvuller'. Dat kun je alleen veranderen door hard te werken. En aandacht schenken aan de supporters. Het zijn je klanten en die heb je niet voor het uitkiezen. Ze zijn wel belangrijk; je moet ze respecteren. En ook naar het supportershome gaan als je met 5-1 van Roda JC hebt verloren; niet bang zijn dat je gelyncht wordt.''

Norm

,,Ik vind dat de trainer altijd de norm moet zijn. Als je afspraken maakt, moet je zelf het voorbeeld geven. Dan moet je om door een ringetje te halen zijn. Ik rijd naar uitwedstrijden altijd in de bus mee, ook al passeren we mijn woonplaats Zeist. En ik vind dat wij als bekende Nederlanders onze maatschappelijke verantwoordelijkheid moeten nemen. Wij bij AZ bezoeken bijvoorbeeld kinderen in het Brandwondencentrum in Beverwijk. De band met de maatschappij moet hecht zijn. Een cultuur verander je bij een club niet vanaf de top, maar vanaf de werkvloer.''