Zorg om de kraamverzorgsters

Na ruzie splitst een kraamzorgbedrijf zich op. Als het nieuwe bedrijf wordt verboden, moet dan de oude werkgever de werknemers terugnemen?

,,Ohô!'' Een golf van verontwaardiging gaat door de rechtszaal in Den Haag als advocaat W. van Andel zijn cliënt, Kraamzorg Nederland BV, als een goed werkgever beschrijft. ,,Wie omgaat met de leugen, raakt ermee besmet'', mompelt een van de tientallen kraamverzorgsters. Zij zijn gekomen voor het kort geding tussen de vakbond Abvakabo en Kraamzorg Nederland. De uitkomst van deze zaak bepaalt of zij, een groep van in totaal 200 kraamverzorgsters van Kraamzorg Nederland, straks nog een (volledige) baan hebben.

200 kraamverzorgsters dreigen het slachtoffer te worden van een machtsstrijd binnen Kraamzorg Nederland, legt A. van Deuzen, advocaat van eiser Abvakabo uit aan de rechter. Hij schetst de gebeurtenissen van de afgelopen maanden. Kraamzorg Nederland (KZN) is met 900 kraamhulpen de grootste kraamzorgorganisatie in Nederland. De drie directeuren van het jonge bedrijf raakten in onmin. Een van hen, Inez van Maurik, besloot voor zichzelf te beginnen met een afsplitsing van KZN onder de naam Zorg + Co BV. Haar plan was om 13 van de 35 vestigingen van KZN, inclusief klanten en werknemers, mee te nemen. Van Maurik schrijft dit eind januari aan KZN en de 13 betreffende vestigingsmanagers nemen ontslag. Net zoals alle 200 kraamverzorgsters van deze vestigingen. Maar het nieuwe bedrijf Zorg + Co was geen lang leven beschoren. KZN daagde de afsplitsing meteen in februari voor het gerecht en op 16 februari verbood de rechter voortzetting van de activiteiten van Zorg + Co. En toen zaten 200 kraamverzorgsters zonder baan. Was dat wel zo?

Volgens Abvakabo was de opzegging door de kraamverzorgsters, kort gezegd, niet rechtsgeldig, en zijn ze gewoon nog in dienst van KZN, op hun oude arbeidscontract. KZN daarentegen stelt zich op het standpunt dat het ontslag van de 200 kraamverzorgsters gewoon geldig was en heeft de kraamverzorgsters nieuwe contracten aangeboden. Deze lijken sterk op de oude arbeidscontracten, met een belangrijk verschil: het aantal uren dat gewerkt wordt, is flexibel. Dat betekent in de praktijk dat veel kraamverzorgsters minder uren werken – en minder verdienen – dan voorheen. En dat is de steen des aanstoots. Dat, en het feit dat een aantal verzorgsters (,,enkelen'', volgens KZN, ,,tientallen'' volgens de aanwezige kraamverzorgsters) helemaal geen nieuw contract hebben gekregen.

Van Andel zegt dat KZN gedwongen is zo te handelen. ,,Door de `coup' is KZN opdrachten van zorgverzekeraars kwijtgeraakt en is er minder werk voor de kraamverzorgsters.'' KZN is bereid mensen die daardoor in financiële problemen komen te helpen. ,,In de paar gevallen dat zo'n verzoek is gedaan, zijn daarover afspraken gemaakt'', zegt Van Andel. De rust in de rechtszaal wordt doorbroken door verontwaardigd gesis.

De vraag of de opzegging door de kraamverzorgsters rechtsgeldig is wordt een discussie over praktische zaken als verzenddata en brieven die elkaar hebben gekruist, afgewisseld met puur juridisch geschut over bijvoorbeeld de vraag of je een eenzijdige verklaring (zoals een opzegging) kunt intrekken.

De kraamverzorgsters hebben in de eerste dagen van februari allemaal vrijwel identieke opzeggingsbrieven gestuurd, naar een model van de `coupplegers'. Volgens Abvakabo gingen zij in die brief alleen akkoord met de ,,overgang van een onderneming'' van KZN naar Zorg + Co, een rechtsfiguur waarbij bestaande arbeidscontracten automatisch overgaan naar het nieuwe bedrijf. Als die nieuwe onderneming dan niet doorgaat, zoals in dit geval door een verbod van de rechter, zijn de contracten weer terug bij af: de `oude' werkgever, KZN. Bovendien hadden de verzorgsters hun opzegging ingetrokken.

Het argument van de `overgang van onderneming' veegt KZN van tafel door te wijzen op wat er nog meer in de standaardopzeggingsbrief staat: als er geen sprake is van `overgang van onderneming', wordt opgezegd met inachtneming van de opzegtermijn van twee maanden. ,,Dus op 1 april liepen de oude contracten gewoon af.'' De organisatie hamert erop dat zij zich redelijk heeft opgesteld tegenover de groep van 200 door ze allemaal onverplicht een nieuw contract aan te bieden, zij het voor minder uren. KZN moest wel, door het teruglopen van de opdrachten. ,,De groep van 200 heeft het over zichzelf afgeroepen.''

KZN hekelt de rol van Abvakabo in het conflict. Die organisatie zou de verzorgsters hebben opgeroepen om een voorlichtingsavond op 10 februari te boycotten. Toen op 16 februari eenmaal duidelijk was dat de nieuwe onderneming verboden werd, en KZN nieuwe contracten aanbood, maakte Abvakabo namens al zijn leden een voorbehoud over het accepteren van de flexibele werktijden. Dat kan niet, zegt KZN. ,,Er kan geen volmacht zijn, omdat Abvakabo weigert te zeggen namens welke leden hij optreedt.'' Alleen al om die reden moet de vordering worden afgewezen, aldus KZN.

De rechter wees vandaag de vordering van Abvakabo af. De opzegging van de verzorgsters was rechtsgeldig enKZN mocht een afwijkend arbeidscontract aanbieden. Dat de verzorgsters te veel hebben vertrouwd op de vertrekkende vestigingsmanagers kon KZN niet worden aangerekend.

In Het Geding komen juridische geschillen in het bedrijfsleven aan bod. Reacties: hetgeding@nrc.nl