Verzet tegen referendum Cyprus groeit

De weerstand tegen het herenigingsplan van secretaris-generaal Kofi Annan van de Verenigde Naties voor het sinds 1974 gedeelde Cyprus is gisteren verder toegenomen.

De Grieks-Cyprische minister van Justitie, Solon Nikitas, kritiseerde Annans plan, omdat het onvoldoende rekening zou houden met de mensenrechten. En de Turkse chef-staf, generaal Hilmi Özkök, waarschuwde dat het VN-plan kan leiden tot een grote stroom vluchtelingen. Turkije is overigens niet tegen het VN-plan.

In het licht van deze kritiek liet Annan gisteren doorschemeren dat hij uitstel overweegt van het voor 24 april aangekondigde referendum over zijn herenigingsplan. ,,Maar een verzoek daartoe heeft mij nog niet bereikt'', aldus Annan. Hij wees er op dat alleen van de zijde van Grieks-Cyprus is gezinspeeld op uitstel. Beide eilanddelen staan onder grote internationale druk om in te stemmen met het herenigingsplan vóórdat Cyprus op 1 mei toetreedt tot de Europese Unie.

Een overtuigend `ja' van de bevolking in het referendum zou de weg daarvoor vrijmaken. Maar de Cyprioten zijn diep verdeeld: Turks-Cyprus neigt naar `ja', maar het is al vrijwel zeker dat Grieks-Cyprus zich in grote meerderheid zal uitspreken tegen het plan-Annan. Dit vloeit voort uit de beslissing van begin deze week van de grootste partij op Cyprus, de communistische Akel (35 procent van het electoraat). Verwacht werd dat Akel het plan zou omarmen, maar na een beraad van twaalf uur besloot de partij bij de VN enkele maanden uitstel van het referendum te vragen om nog veranderingen in het herenigingsplan aan te kunnen brengen. Als dit verzoek niet wordt gehonoreerd, zal Akel haar aanhang aanraden op 24 april `nee' te stemmen.

De partij moet zijn omgegaan onder invloed van de overweldigende antistemming onder de bevolking, die nog is versterkt door de televisieboodschap van president Tassos Papadópoulos waarin hij bijna in tranen opteerde voor het `nee'. Berichten over het Turkse oorlogsschip Iskenderun, dat zwaar militair materieel en troepen aan land zette in de Turkse zone op Cyprus droegen verder tot de negatieve gevoelens bij. Papadópoulos kreeg gisteren bijval van Justitie-minister Nikitas.

In een dramatische poging zijn zuidelijke eilandgenoten gunstiger te stemmen stak de Turks-Cyprische premier Mehmet Ali Talat gisteren de grens over voor een ontmoeting met de leiders van de twee grootste politieke partijen op Grieks-Cyprus, Akel en Democratische Concentratie (conservatieven). Het was voor het eerst sinds 1974 dat een premier van Turks-Cyprus Grieks-Cyprus bezocht.

De Turkse minister van Buitenlandse Zaken, Abdullah Gül, zei gisteren dat de poging van Grieks-Cyprische zijde om het referendum uit te stellen ,,een teken van gebrek aan goede wil'' is. De nieuwe Griekse regering van premier Kostas Karamanlis houdt zich nog op de vlakte.