Pleidooi voor meer variatie in onderwijs

Buitenlandse universiteiten en onderwijsinstellingen als de LOI moeten de mogelijkheid krijgen om opleidingen door de overheid te bekostigen.

Het huidige gesloten bestel in het hoger onderwijs, waarbij een beperkt aantal universiteiten en hogescholen wordt bekostigd, moet met mate worden doorbroken. Op die manier wordt concurrentie gestimuleerd en komt er meer variatie in het onderwijsaanbod.

Dat bepleit de Onderwijsraad, het adviesorgaan van de regering inzake onderwijs, in het vandaag verschenen advies `Ruimte voor nieuwe aanbieders in het hoger onderwijs'. Staatssecretaris Nijs (Onderwijs, VVD) had de raad in oktober vorig jaar om een advies over bekostiging gevraagd. De Onderwijsraad verwacht dat een meer open bestel zal leiden tot meer maatwerk, meer keuzemogelijkheden, meer rendement, meer innovatie en lagere kosten.

Voorwaarde voor de nieuwe aanbieders is dat hun opleidingen worden goedgekeurd door de Nederlands-Vlaamse Accreditatie Organisatie (NVAO). Deze eis geldt ook voor de bestaande aanbieders. Na goedkeuring beslist de overheid of de opleiding door het rijk bekostigd zal worden. De overheid kijkt hierbij naar een aantal criteria, zoals financiële toegankelijkheid en maatschappelijk rendement. Over het algemeen gaat het bij niet-bekostigd hoger onderwijs om kleine instellingen met individueel gericht deeltijdonderwijs. In het hbo gaat het vooral om economische opleidingen, in het wetenschappelijk onderwijs gaat het bijvoorbeeld om theologische opleidingen. In het niet-bekostigde hbo worden ook veel verkorte opleidingen aangeboden, iets waar het bedrijfsleven momenteel grote behoefte aan heeft. Anders dan de studenten in het bekostigde onderwijs hebben de deelnemers aan niet-bekostigd hoger onderwijs meestal werkervaring, en geen recht op studiefinanciering.

De Onderwijsraad wil de markt voor het hoger onderwijs niet helemaal opengooien om te voorkomen dat het rijksbudget te veel versnipperd raakt en bestaande opleidingen verdwijnen. Twee proeven moeten uitwijzen of het hoger onderwijs echt gebaat is bij nieuwe aanbieders. De overheid zou in een of meer sectoren het budget en het aantal opleidingen kunnen verhogen. Elke instelling met een geaccrediteerde opleiding kan dan meedingen naar overheidsgeld. Zo zou in de gezondheidszorg het tekort aan gekwalificeerd personeel aangepakt kunnen worden. In een tweede proef komt er geen geld bij. Instellingen kunnen dan meedingen naar bekostiging van een opleiding zodra een bestaande opleiding zijn accreditatie verliest.