`Ik voelde dat ik een Europese missie had'

`Wanneer zag u het licht?' Het Europees Parlement toetst dezer dagen de kandidaten die door de nieuwe lidstaten van de Europese Unie zijn voorgedragen voor de Europese Commissie.

Hij had de afgelopen vijftien jaar ,,een bezinningsperiode'' doorgemaakt. Was ,,bepaalde waarden'' gaan huldigen. En luidde een klassieke wijsheid niet dat iedereen het recht heeft om fouten te maken?

Uitgerekend de jongste kandidaat Europees Commissaris, de 38-jarige Tjech Pavel Telicka, werd vanmorgen in het Europees Parlement geconfronteerd met zijn verleden. ,,U was lid van de communistische partij. Vertelt u eens: wanneer hebt u het licht zien schijnen'', vroeg de Britse conservatieve parlementariër Caroline Jackson.

Tot dan toe had Telicka Engels gesproken. Maar bij de bespreking van dit delicate onderwerp stapte hij toch liever over op zijn moedertaal. Hij had zich eigenlijk nooit echt beziggehouden met politiek en wilde zichzelf dan ook niet opsluiten in een bepaalde politieke hoek. Hoeveel politici waren er niet die zeiden `links' te zijn, maar die `rechts' handelden? ,,Ik geloof in individuele vrijheid en eigendomsrecht, in dat opzicht ben ik liberaal. Maar ik geloof ook in solidariteit.'' En bovenal geloofde hij in Europa. De eerste Europese instelling die hij vijftien jaar geleden bezocht was het Parlement. ,,Ik voelde dat ik een opdracht had, een missie.''

Eén voor een maken ze deze week hun opwachting in het Europees Parlement: de tien mensen uit de nieuwe EU-landen die zijn voorgedragen om vanaf 1 mei zitting te nemen in de Europese Commissie. Het Europees Parlement moet hun voordracht goedkeuren. Zeven mannen en drie vrouwen. De oudste is 62 jaar, de jongste 38. Zo ver weg als hun namen klinken – Telicka, Grybauskaite, Balázs, Kyprianou – zo westers zijn op twee na hun opleidingen. Op de CV's prijken de namen van Cambridge, Berkeley, Georgetown, Harvard, Wales en Genève. Het eurojargon biedt voor hen geen verrassingen meer. Ze waren veelal in eigen land minister voor Europese Zaken of als hoge ambtenaar direct bij de Europese Unie betrokken.

Ze zijn de afgelopen tijd wel aangeduid als de best betaalde stagiaires in Europa. Eigen portefeuilles hebben de nieuwe commissarissen niet; ze zijn tot 1 november, als er een nieuwe Europese Commissie aantreedt, toegevoegd aan tien reeds zittende commissarissen. Wel krijgen ze de beschikking over een eigen kabinet, dat uit drie leden bestaat. In de vergaderingen van de Commissie hebben ze – in afwachting van een Europese grondwet – volledig stemrecht. En natuurlijk: een auto met chauffeur.

Drie weken voor de officiële datum lijkt de uitbreiding van de Europese Unie met tien nieuwe landen in het Europees Parlement al een feit. Er kan tijdens de hoorzittingen van het Parlement met de kandidaat-commissarissen gekozen worden uit twintig talen. En in de zaal praten de aanstaande parlementariërs uit de nieuwe landen, die nu nog de waarnemersstatus bezitten, driftig mee. Inhoudelijk wijken de verhalen van de kandidaat-commissarissen weinig af van wat in Brussel gebruikelijk is. Allen zijn zij voor de Europese aanpak, maar met mate. Want allen koesteren ook het begrip subsidiariteit. Maar Europa mag tegelijk ook wel wat kosten. De brief van `de zes' (waaronder Nederland) waarin wordt aangedrongen op Europese uitgavenbeperkingen, wordt door allen afgewezen als zijnde niet realistisch.

,,U lijkt wel een veteraan'', zei de Franse europarlemenatariër Lamassoure gistermiddag tegen de uit Letland afkomstige kandidaat-commissaris Sandra Kalniete, nadat zij anderhalf uur lang alle ins and outs van het Europees landbouwbeleid had besproken. Wat ze eigenlijk in Brussel kwam doen, had de christen-democratische Europarlementariër Brigitte Langenhagen eerder die middag van haar willen weten. Want was het niet zo dat zij een prachtige baan als minister van Buitenlandse Zaken inruilde voor de weinig tot de verbeelding stemmende dorre dagelijkse praktijk van het Europese visserijbeleid?

Dát, zo antwoordde Kalniete, had mevrouw Langenhagen toch echt verkeerd gezien. En ze legde uit: ooit maakte ze deel uit van de beweging die Letland onder het Russische juk vandaan wilde hebben, als minister van Buitenlandse Zaken van het soevereine Letland leidde zij de onderhandelingen over toetreding tot de Europese Unie. Dus was het ook min of meer logisch dat zij de eerste Europees Commissaris uit Letland zou worden. ,,Ik heb mijn verantwoordelijkheid genomen'', zei Sandra Kalniete, die er direct aan toevoegde dat haar missie hiermee nog niet was volbracht. Want zij was ook van de generatie die voor vrouwen een gelijkwaardige plaats in de maatschappij opeist. In dat opzicht kon er ook nog wel het een en ander veranderen in de Europese Commissie.

Commissaris Joe Borg uit Malta, de kleinste nieuwe lidstaat, is toegevoegd aan commissaris Paul Nielson die is belast met ontwikkelingssamenwerking. Hij erkende dat het Europese landbouwbeleid nadelig uitpakte voor de Derde Wereld. Maar alsof ook hij al jaren in Brussel zat vroeg Borg toch begrip voor een geleidelijke aanpassing van het Europese beleid.

Ook kwamen geen andere geluiden van de nieuwe commissarissen als het ging over toekomstige uitbreidingen van de Europese Unie. Van de Sloveen Janez Potocnik, die samen met de Duitse commissaris Günter Verheugen tot 1 november de steeds gevoeliger portefeuille Uitbreiding van de Europese Unie gaat beheren, wilden europarlementariërs weten hoe hij stond tegenover de mogelijke toetreding van Turkije. Potocnik zei de discussie zoals die nu in sommige oude lidstaten gevoerd wordt niet te begrijpen. ,,Toen wij als Slovenië met de Unie onderhandelden vroeg niemand ons of we een christelijk land waren'', zo maakte hij duidelijk.