`Ik voel me minder danser dan rekwisiet'

De Amerikaanse avant-garde- theatermaker Robert Wilson werkte een week lang met de senioren van het Nederlands Dans Theater aan de productie 2 Lips and dancers and space.

Modeontwerpers Viktor & Rolf schuiven hun stoelen in de studio van het Nederlands Dans Theater aan, in afwachting van de komst van de meester: Robert Wilson. Met grote waarschijnlijkheid wordt het inmiddels wereldberoemde duo de kostuumontwerpers voor de internationale co-productie 2 Lips and dancers and space die muziek- en (dans)theaterregisseur en beeldend kunstenaar Robert Wilson speciaal voor de senioren van NDT III maakt.

Het binnenhalen van een man die beroemd werd door avant-gardeproducties als Einstein on the Beach (met Philip Glass), The Civil Wars, The Black Rider (met Tom Waits) en Poetry (met Lou Reed), gaat bij de eerste doorloop met heel wat rituelen gepaard. Een haag van persoonlijke assistenten en medewerkers brengt alles in stelling en houdt zelfs een geïmproviseerd gangpad vrij. Een gezelschap van internationale co-producenten en NDT-medewerkers kijkt op rij twee mee naar de dansers Sabine Kupferberg, David Krügel, Gioconda Barbuto en Egon Madsen.

En dan komt hij als een koning binnen, Robert Wilson, de in 1941 in Texas geboren New Yorker. Op het eerste gezicht onderscheidt slechts zijn rijzigheid hem van een willekeurige kalende man in jasje en spijkerbroek. Danser Byrd Hoffman hielp teenager Wilson ooit van een spraakgebrek af, nu pakt de gelauwerde Wilson geroutineerd de microfoon, verwelkomt de aanwezigen en zegt: ,,Het is de taak van de kunstenaar vragen te stellen. Welke vragen ik in dit stuk stel, weet ik eigenlijk niet. 2 Lips and dancers and space is wat dat betreft nog een ware speurtocht voor me.''

Afgelopen zomer hebben de vier dansers met hem gewerkt in zijn kunstenaarscentrum Watermill in New York. Jiri Kyliàn was een van de initiatiefnemers van dit project dat als visitekaartje dient voor internationale co-producties. De afgelopen acht dagen hebben de leden van NDT III in Den Haag de storyboards die Wilson altijd vooraf maakt, tot leven gebracht. De scènes bevatten weinig dans maar gaan in al hun scenografisch surrealisme over schoolherinneringen, reflecties over lichaam, geest en emoties en over sprookjesdieren als een beer (Madsen), een kip (Kupferberg), een aap (Krügel) en een ooievaar (Barbuto).

Veel teksten zijn gelezen popsongteksten ( `Ready or not, here I come'), Wilson `stottert' woorden als een beschaafde Kurt Schwitters door de microfoon en door de muziek die het midden houdt tussen Bach en Philip Glass, vult de studio zich met weemoed en een bijna meditatieve trance. Ook al doet het licht nog maar mondjesmaat mee, met de esthetiek komt het als altijd bij werk van Wilson, wel goed.

Wilson kijkt rustig toe, fluistert af en toe iets naar zijn tekstschrijver, choreograaf of podiummanager en bedankt de dansers na afloop voor hun inzet. Over tien minuten beginnen de evaluaties en productievergaderingen en Viktor en Rolf spoeden zich naar Wilson. Voor het beantwoorden van vragen heeft Wilson geen tijd meer.

Danser David Krügel vertelt na afloop over Wilsons non-choreografische werkwijze. ,,Je merkt dat hij geen choreograaf is. Hij komt bij wijze van spreken de studio in, doet zelf een paar bewegingen voor die je dan precies moet nadoen en zegt dan, zo is het goed. Hij verandert nergens meer iets aan en monteert op die manier de repetities aan elkaar. Hij weet alles van tevoren. Het is heel intensief werken maar je bent minder een danser dan een rekwisiet. Sabine en Gioconda hebben het door hun tekst iets moeilijker maar als je eerlijk bent had ik qua dansaandeel ieder ander kunnen zijn'', zegt Krügel lachend. ,,Maar het ging hem vast om onze uitstraling.''

`2 Lips and dancers and space' gaat in november in Luxemburg in première en is dan ook te zien in Brussel/Frankfurt. In Nederland te zien: Holland Festival 2005.Van 12 t/m 15-5 is Wilsons theaterproject I La Galigo te zien in het Muziektheater in Amsterdam. Inl: www.gastprogrammering.nl