Het leger als misdaadbestrijder

De Argentijnen lopen ongekend massaal te hoop tegen de misdaad. Het leger gaat vanaf deze week uitkomst bieden.

Argentinië gaat het leger inzetten tegen de misdaad. Voor het eerst sinds de militaire dictatuur, die eindigde in 1983, gaat het leger weer een rol spelen bij het handhaven van de openbare orde. Vanaf deze week verlenen soldaten logistieke steun. Rondom hoofdstad Buenos Aires zal met 19 legerhelikopters worden gepatrouilleerd, soldaten helpen bij de communicatie en kazernes kunnen dienen als uitwijkmogelijkheid voor de overvolle gevangenissen.

Het opzienbarende besluit om militairen in te schakelen is de jongste reactie van de overheid op een ongekend massale roep om hulp uit de samenleving. Begin deze maand gingen zo'n 130.000 Argentijnen luidruchtig de straat op in het centrum van Buenos Aires. Ze reageerden op een oproep van textielhandelaar Juan Carlos Blumberg die een demonstratie afkondigde om te protesteren tegen de moord op zijn enige zoon Axel. De 23-jarige student werd vorige maand doodgeschoten door zijn ontvoerders nadat de overdracht van losgeld was mislukt.

Axel is het gezicht geworden van de al maar groter wordende groep misdaadslachtoffers. Argentijnen lopen over straat met t-shirts met de tekst: `Kruistocht Axel' of `Iedereen is Axel' om het ongenoegen over de wankelmoedige aanpak van de criminaliteit uit te drukken. Meer dan een miljoen mensen hebben een door Axels vader opgestelde petitie ondertekend waarin gevraagd wordt om strengere misdaadbestrijding. Blumberg sr. trekt ondertussen van talkshow naar talkshow om het onderwerp in de belangstelling te houden.

Vooral in de voorsteden rondom de 10 miljoen inwoners tellende hoofdstad leven steeds meer Argentijnen in angst. Er worden hier gemiddeld vijf moorden per dag gepleegd. Maar het zijn met name de fors in aantal toenemende ontvoeringen die de Argentijnen angstig maken. In 2001 werden in Argentinië 190 mensen gekidnapt, in 2003 steeg dat aantal tot 390. De slachtoffers worden doorgaans klemgereden in de dure noordelijke buitenwijken en pas na betaling van losgeld vrijgelaten.

De 35-jarige Vanessa Pichon Riveire is een van die bezorgde Argentijnen. Ze liep mee in de Axel-manifestatie, de eerste keer in haar leven dat ze zo demonstreerde. Op de achterruit van haar auto heeft ze sinds een week een foto van Axel geplakt en een spotprent waarop president Kirchner, gouverneur van de provincie Buenos Aires Sola en de minister van Justitie Beliz als blinde, zwijgende en dove aapjes zijn afgebeeld. ,,Het ergste van de misdaad hier in Argentinië is de corruptie bij de politie. Steeds weer blijkt dat de politie samenwerkt met de misdadigers'', zegt Vanessa, advocate en moeder van drie kinderen.

Vanessa kreeg een paar jaar geleden het pistool op het hoofd gezet door een man die bij het stoplicht in haar auto sprong. De boef ging er vandoor met voertuig, een trouwring en het contante geld van de bestuurster. ,,De dader is nooit gepakt'', zegt Vanessa. Het is geen uniek geval. In minder dan één procent van de delicten waarvan in Argentinië aangifte wordt gedaan, volgt er een veroordeling van de daders.

Ook in het geval van Axel blijken er banden te bestaan tussen onder- en bovenwereld. De moordenaars van de jongen – ze hebben bekend – bleken met hun mobiele telefoon regelmatig contact te onderhouden met een inmiddels ook gearresteerde politiecommissaris. Op telefonische meldingen van buurtgenoten die vorige maand 's nachts hoorden dat een schreeuwende jongen aan belagers probeerde te ontkomen, werd door de politie niet gereageerd. Die jongen bleek Axel die even had weten te ontsnappen uit het huis waar hij had vastgezeten.

,,Niemand kan ontkennen dat de politie zelf veel van de ontvoeringen organiseert en logistieke steun verleent aan de boeven'', aldus strafrechter Fernando Maroto vorige week tegenover de krant Buenos Aires Herald. ,,Het is de combinatie van schandelijke corruptie en de straffeloosheid die misdaad zo succesvol maakt in Argentinië''.

De gisteren geïnstalleerde nieuwe minister van Veiligheid van de provincie Buenos Aires heeft aangekondigd dat hij zijn als notoir corrupt te boek staande provinciale politiekorps zal zuiveren.

Opvallend afwezige in het nationale debat is tot nu toe president Kirchner. Op de avond dat 130.000 mensen in de hoofdstad demonstreerden, vertrok het staatshoofd naar Vuurland om de verloren oorlog om de Falkland-eilanden te herdenken.