Verkeerde bonussen

Extra beloningen voor managers komen de bedrijfsvoering niet vanzelfsprekend ten goede en kunnen de belangen van een vennootschap zelfs schaden. Dat blijkt uit de waarschuwingen van een accountant van Shell tegen bonussen voor managers die waren gekoppeld aan de boekingen van nieuwe olie- en gasreserves. De bonussen beliepen 5 tot 15 procent van het salaris en een accountant had al in 2002 gezegd dat deze financiële prikkels ,,de objectiviteit'' van de schattingen in gevaar brachten. En inderdaad, de schattingen bleken ruim overdreven. Begin dit jaar moest Shell bij nader inzien zijn olie- en gasreserves met een vijfde afwaarderen en later nog een keer met een procent. Zo verloor Shell zijn naam als betrouwbaar, stabiel bedrijf. Inmiddels heeft Shell de bonussen voor inboekingen van energievoorraden gestaakt. Andere onderdelen van de bonus-scorekaart van Shell-managers zouden ook aan een kritisch onderzoek moeten worden onderworpen. De managers die verantwoordelijk zijn voor de inschattingsfouten zouden de ten onrechte verdiende bonussen moeten teruggeven. Van de gewezen managers van andere bedrijven, Wessanen en Getronics en Ahold, worden nu ook bonussen of handdrukken terugverlangd wegens gebleken wanbeleid.

Er zijn veel voorbeelden van managers die financieel worden geprikkeld om hun privé-belang boven het bedrijfsbelang te stellen. De code-Tabaksblat waarschuwt dat de bezoldigingsstructuur ,,niet aanzet tot gedrag van bestuurders in hun eigen belang met veronachtzaming van het belang van de vennootschap''. Dat is in het geval van Shell duidelijk gebeurd. De tijd dat elke financiële prikkel voor managers als heilzaam werd gezien, is voorbij. In Duitsland worden de bestuurders en een commissaris van Mannesmann gerechtelijk vervolgd na een overname door het Britse Vodaphone, enkele jaren gelden. De hele raad van bestuur werd toen beloond met 180 miljoen euro voor deze transactie. Los van de strafbaarheid is een dergelijke hoge transactiebeloning gezien het hoge percentage mislukte fusies en overnames ongerechtvaardigd. In Duitsland werd zelfs gesproken van ,,smeergeld'' voor de raad van bestuur. Hoge inkomens en extra's voor managers zijn niet per definitie fout, maar bij Shell, Ahold en andere bedrijven hebben financiële prikkels fout gedrag beloond. Dat is het inkomensvraagstuk voor het topmanagement.