Twijfelaar, vechtjas, winnaar

Johan Museeuw (38) neemt morgen in de Grote Scheldeprijs afscheid van de wielersport. De Belg won het recordaantal van elf wereldbekerwedstrijden. In de finale van Parijs-Roubaix reed hij zondag lek. Geen enkel winnaarstype had zoveel pech.

Samen waren ze de besten in koers, wisten met name de Vlaamse volgers in de karavaan. Hand in hand reden ze een veredelde ereronde in het Vélodrome van Roubaix. Door domme pech – een lekke band in de slotfase van de zwaarste voorjaarsklassieker – gingen Johan Museeuw en Peter van Petegem respectievelijk als vijfde en zesde over de eindstreep in de Noord-Franse industriestad. Van Petegem gooide de armen van Museeuw in de lucht, alsof de Zweedse winnaar Magnus Backstedt even niet bestond. De ene Belg begreep dat de andere Belg een laatste eer moest worden bewezen. De 34-jarige Van Petegem bevindt zich in de herfst van zijn loopbaan. De 38-jarige Museeuw neemt morgen afscheid. In de Grote Scheldeprijs draagt hij rugnummer elf, naar het aantal wereldbekerzeges dat hij het afgelopen decennium bij elkaar heeft gefietst. Bijna was het rugnummer twaalf geweest.

Met vier minder ervaren renners reed Museeuw afgelopen zondag in de kopgroep over de kasseien. Hij was favoriet, in de wetenschap dat zijn voornaamste concurrent Van Petegem door een lekke band aan een inhaalrace moest beginnen. In het zicht van de haven, misschien wel op weg naar zijn vierde overwinning in Parijs-Roubaix, wenkte Museeuw de bestuurder van de materiaalwagen. Hij vroeg om een nieuw achterwiel, dat door de dienstdoende mecanicien nogal knullig werd gemonteerd. Hij verspeelde door het oponthoud circa achttien seconden en wist zich kansloos voor een evenaring van de prestatie die zijn landgenoot Roger De Vlaeminck een kwart eeuw geleden had geleverd. `Monsieur Paris-Roubaix' blijft recordhouder met vier overwinningen. `De Leeuw van Vlaanderen' blijft steken op drie zeges.

Anders dan De Vlaeminck zal Museeuw niet worden herinnerd als de renner die zo hard over de kasseien kon fietsen. Hij won ook drie keer de Ronde van Vlaanderen, in de streek die hij als zijn geboortegrond beschouwde. De zoon van een garagehouder uit Gistel, een dorp in de kuststreek van België, is dé klassiekerkoning van het afgelopen decennium. Hij won niet alleen het recordaantal van elf wereldbekerwedstrijden, hij accepteerde ook een knechtenrol als hij zelf geen `goede benen' had. Zo hield hij afgelopen woensdag zijn beoogde opvolger en latere winnaar Tom Boonen uit de wind in de waaierklassieker Gent-Wevelgem.

Museeuw is wel een eigenheimer – typisch voor inwoners uit de Westhoek – maar nooit een praatjesmaker geweest. Hij werd als neoprof bij ADR aanvankelijk niet voor vol aangezien met zijn bonkige rijstijl en zijn hoge stemgeluid. De sportieve laatbloeier – hij was eerst voetballer en daarna veldrijder – was een twijfelaar op de weg. Hij werd ook steeds banger in de sprint en heeft het altijd van hard trainen moeten hebben. Hij koestert zo veel liefde voor de fiets, dat hij ook na zijn afscheid nog een paar uur per dag wil blijven pedalen. En misschien wordt hij nog een keer bondscoach, als opvolger van zijn ontdekker José De Cauwer.

Ruim een week na het overlijden van zijn landgenoot Briek Schotte, bijgenaamd `De laatste der Flandriens', neemt wielerminnend België morgen afscheid van een andere renner met een leeuwenhart. Museeuw was net als Schotte geen natuurtalent. Uit bescheidenheid en respect voor D'n Briek noemde hij zichzelf in diverse afscheidsverhalen `een halve Flandrien'. Met die kwalificatie doet hij zichzelf tekort. Hij heeft in de tweede helft van zijn profloopbaan een bijna ongeëvenaarde erelijst opgebouwd. Hij werd een specialist in eendaagse wedstrijden, maar had een hekel aan de Tour waar hij alleen het sponsorbelang diende. ,,Ik heb me altijd naar Parijs gesleept'', verwoordde hij zijn afkeer voor hitte en hooggebergte. En toch won hij in de Tour een paar etappes en reed hij ook nog enkele dagen in de gele trui.

Bij gebrek aan klimcapaciteiten was de zwaargewicht niet geschikt voor het rondewerk. Hij was zo gezegd `een man van het voorjaar'. In de klassiekers verdiende hij zijn miljoenencontracten bij respectievelijk Lotto, GB, Mapei, Domo en ten slotte QuickStep dubbel en dwars terug. Behalve Parijs-Roubaix en de Ronde van Vlaanderen won hij ook de kleinere wereldbekerwedstrijden Parijs-Tours, Hamburg, Amstel Goldrace en twee keer de Grote Prijs Zürich. Zijn hoogtepunt vierde hij in 1996, toen hij op zijn 31ste verjaardag in Lugano de wereldtitel won. Een week eerder had hij in een emotionele bui zijn afscheid aangekondigd. Hij wilde niets meer met opdringerige supporters en hijgerige journalisten te maken hebben.

Niet geheel onverwacht kwam de twijfelaar – de weegschaal is zijn sterrenbeeld – een dag later op zijn besluit terug. Weer een paar dagen later kreeg hij in Lugano de regenboogtrui omgehangen. `Johan huilt, Johan lacht', kopte deze krant na zijn wereldtitel. Hij zou zijn afscheid nog bijna acht jaar uitstellen. Hij kroop nog meer in zijn schulp. `Iedereen at mijn bord leeg. Sinds dat WK heb ik bewust een muur rond mijn persoon opgebouwd. Ik wilde weer mijn eigen leven bepalen', verklaarde hij een paar jaar geleden in het Vlaamse dagblad De Standaard.

Museeuw is in België nog steeds publiek bezit en niet alleen wegens zijn prestaties op de fiets. Geen enkel winnaarstype heeft zo veel pech gehad. In het voorjaar van 1998 brak hij een knieschijf in Parijs-Roubaix, waarna een onschuldig ogende wond begon te infecteren. Heel even dreigde zelfs amputatie van zijn linkerbeen. Het herstel vergde ruim een seizoen; in het voorjaar van 2000 ging hij weer winnend over de eindstreep in Parijs-Roubaix. In het najaar van 2000 werd hij om de hoek van zijn huis aangereden op de motor. De diagnose luidde: hersentrauma, schedelbasisfractuur, doorboorde long, gebroken enkel, gebroken kuitbeen. Drie weken lag hij in coma en na het ontwaken volgde wederom een langdurige én succesvolle revalidatie.

Museeuw zegevierde nadien in de Ronde van Vlaanderen en de wereldbekerwedstrijd in Hamburg. Op advies van zijn ploegleider Patrick Lefevere verruilde hij het kopmanschap voor de functie van wegkapitein. Hij verdiende na de twee valpartijen eindelijk de waardering die hem toekwam. In het boek Koers! van de Belgische journalisten Tony Lanuyt en Jeroen de Peter beschrijft hij zijn geluk bij de ongelukken. `Ik verkeerde beide keren in supervorm. Was me dit in de winter overkomen, had ik het hier niet naverteld. Ik ben door een klein gaatje geklommen, maar dat gaatje was er wel.' Over zijn doorzettingsvermogen: `Ik kon niet aanvaarden dat ik door zo'n dom accident moest stoppen.'

De wederopstanding van de invalide sportman, die drie titanium pinnen in zijn knie en eentje in zijn schouderblad als souvenir bewaart, was mede te danken aan zijn verzorger Dirk Nachtergaele, die bezig is met het schrijven van een boek over het leven van zijn wielervriend. De renner en de soigneur zijn twee handen op één buik. Alleen op de massagetafel van Nachtergaele geeft Museeuw zich bloot, vertelde hij in Het Nieuwsblad. `Er zijn weinig mensen die me kunnen troosten.' Van een gespleten persoonlijkheid heeft hij geen last, liet hij eerder optekenen. `Ik heb geen twee gezichten, ik laat alleen van mijn ware gezicht niet alles zien.' Wel is hij sinds zijn ongelukken veranderd, minder gesloten dan voorheen. `Ik sta meer open voor anderen, ik heb een andere band met het leven.'

Openhartiger of niet, bij het woord `doping' toont Museeuw zich nog even zwijgzaam als voorheen. Hij wordt sinds afgelopen najaar in verband gebracht met een grootschalig onderzoek van het parket in Kortrijk, na de arrestatie van de Vlaamse veearts José L. en de later op borgtocht vrijgelaten verzorger en tussenpersoon Herman V. L. is niet alleen supporter van Museeuw, hij wordt ook verdacht van het leveren van doping en hormonen aan sporters en veehandelaars. Justitie zou een telefoongesprek tussen L. en Museeuw hebben afgeluisterd waarin de renner om een `wesp' (codetaal voor het verboden bloeddopingmiddel Aranesp) zou hebben gevraagd. Museeuw moest bloed en urine aan justitie afstaan en het aangetroffen verboden middel betrof een ontstekingsrenner waarvoor hij medische toestemming heeft gekregen. Het onderzoek is nog in volle gang en de waarheid komt pas boven tafel als Museeuw al lang en breed van zijn wielerpensioen geniet.