Tweede Kamervoorzitter Weisglas doet zo zijn best en botst geregeld met `zijn' Kamer maar 't is te vroeg om hem weg te sturen

Als er één man in Den Haag bezig is met het aanzien van de Tweede Kamer, dan is het Kamervoorzitter Frans Weisglas (VVD). Onvermoeibaar houdt hij het Reglement van Orde (de spelregels) in de gaten en corrigeert hij zonder aanzien des persoons Kamerleden én bewindspersonen als die zich daar niet aan houden. Jasjes aan in de Kamer, parlementair taalgebruik huldigen, op tijd komen, geen rumoer in de wandelgangen, opletten als je wat wordt gevraagd. Als het aan Weisglas ligt, verloopt elk debat in `zijn' Tweede Kamer voorbeeldig.

Weisglas is de eerste door de Kamer gekozen voorzitter en dat geeft hem, vindt hijzelf, de ruimte om zich meer dan zijn voorgangers te mengen in het debat over het functioneren van de Kamer. Transparantie en respect van de kiezers, dat wil Weisglas. Dus opende de voorzitter ruim een jaar terug een weblog op de website van de Tweede Kamer waarin hij vertelt wat hij zoal meemaakt. En tijdens menig vragenuurtje, dat iedere dinsdagmiddag live op televisie wordt uitgezonden, beroept Weisglas zich op de televisiekijkers om de Kamer in het gareel te krijgen.

Om het Kamerwerk wat meer cachet te geven, stelde het presidium (het dagelijks bestuur van de Kamer) eind vorig jaar voor de werkwijze van de Kamer aan te passen. Procedurevergaderingen zouden bijvoorbeeld openbaar moeten worden, het vragenuurtje moet `sexy-er' en als dertig individuele leden een spoeddebat willen, is dat voldoende om dat debat doorgang te laten vinden. Onlangs werd in een debat hierover een groot deel van de voorstellen overgenomen en beijverden met name jonge Kamerleden zich in het doen van voorstellen die het Kamerwerk nóg `aantrekkelijker' moesten maken, zoals het uitreiken van een Gouden Eikel (PvdA) en het houden van `verkiezingsdebatten met volks-jury' in de vergaderzaal (LPF). Deze voorstellen haalden het niet.

Maar de waakhond van het aanzien van de Kamer wordt niet altijd even volmondig gesteund door de Leden. Met enige regelmaat komt Weisglas in aanvaring met de Kamer. Onlangs nog besloot hij samen met zijn collega-voorzitter van de Senaat om naar aanleiding van het overlijden van prinses Juliana de openbare vergaderingen ruim een week stil te leggen, hetgeen hem op kritiek kwam te staan van zowel de Kamer als het kabinet. Veel Kamerleden voelden zich bezwaard wegens het lange rouwreces en de reacties die ze daarop van hun kiezers kregen (,,Heb je nou al weer vakantie?'')

En eind vorig jaar, toen SP-Kamerlid Ali Lazrak na een ruzie met zijn fractievoorzitter Marijnissen overwoog uit de SP te stappen, mengde Weisglas zich in het publieke debat daarover door te stellen dat hij tegen een afsplitsing was. Lazrak zette overigens door en bezet nu in zijn eentje een Kamerzetel namens de Groep Lazrak. Weisglas kon zijn irritatie daarover echter niet verhullen en in het eerste debat waar de Groep Lazrak ontbrak, noemde Weisglas dat feit wel vier keer, totdat ook hijzelf via de griffie doorkreeg dat dat nou juist niet past in de parlementaire omgangsvormen.

Of neem de aanvaring die Weisglas had met Kamerlid De Grave (VVD) en minister Remkes (Binnenlandse Zaken, VVD) over de begroting van de Tweede Kamer. Remkes had voorgesteld dat de Kamer in deze zware economische tijden de broekriem ook maar eens wat moest aanhalen en wilde de Kamer een bezuiniging opleggen. De Grave steunde de minister daarin, maar had buiten Weisglas gerekend. Die verzette zich met alles wat hij in zich had tegen het besluit, met een beroep op de staatkundige verhoudingen. Het kabinet moet ,,met zijn tengels'' van de Kamer afblijven, zo was het nu eenmaal geregeld, zei Weisglas, met op dat moment weinig respect voor het parlementaire taalgebruik. De ruzie werd in de kiem gesmoord omdat de Kamer achter de voorzitter bleef staan, en er, zoals Weisglas al voorspeld had, toch geld overbleef dat teruggestort kon worden in de schatkist.

Binnen het CDA zijn er maar weinigen die hardop kritiek durven hebben op Weisglas, zo blijkt. ,,Wij zijn echt de allerlaatsten die zullen beginnen met het zagen aan zijn stoelpoten'', zegt een CDA'er. Een fractiemedewerker legt uit waarom: ,,Toen Weisglas herkozen werd tot voorzitter, hadden wij Gerda Verburg als tegenkandidaat. Als je dan kritiek hebt op degene die het wel geworden is, wordt dat al gauw afgedaan als kinnesinne.'' Dat er in de fractie met enige regelmaat in negatieve bewoordingen over Weisglas wordt gesproken, wordt echter uit meerdere bronnen bevestigd. Vooral de ondoorzichtige procedure bij het toekennen van vragen voor het wekelijkse vragenuurtje leidt tot irritatie.

Kamerlid Mirjam Sterk (CDA) had vorige week nog een botsinkje met de Kamervoorzitter in het integratiedebat. ,,Weisglas gebruikt zijn irritatie over de gang van zaken in de Kamer niet altijd even productief'', zegt ze. ,,Hij ondermijnt zijn eigen gezag door zich te laten leiden door persoonlijke irritaties. Daardoor ontstaat een wat grimmige sfeer in sommige debatten.'' En Weisglas is vaak emotioneel. Sterk: ,,Hij is te impulsief, hij zou wat langer moeten wachten met reageren.''

PvdA'er Luc Blom is ook hard in zijn kritiek. Vorige week nog botste Blom met Weisglas over een spoeddebat dat de PvdA wilde aanvragen. Blom kreeg zijn verzoek er niet door wegens agendaproblemen. Blom daarover: ,,Weisglas zat echt helemaal mis met de manier waarop hij met mijn verzoek omging. Hij heeft het gewoon in te plannen en er verder niets bij te voelen. Als je dat niet kunt, moet je geen voorzitter worden.'' Volgens Blom mengt de voorzitter, die volgens hem nogal eens ,,hautain'' kan overkomen, zich te vaak inhoudelijk in het debat. ,,Daar moet hij zich buiten houden. Een voorzitter hoort een positie op de achtergrond in te nemen, niet in de media.''

Maar dergelijke irritaties daargelaten, zijn veel Kamerleden lovend over Weisglas. Zelfs vanuit de oppositie klinkt lof. GroenLinks'er Vendrik bijvoorbeeld vindt Weisglas een betere voorzitter dan de vorige, de PvdA'er Jeltje van Nieuwenhoven. Ook in Weisglas' eigen VVD wordt daar zo over gedacht. En het CDA? Mirjam Sterk: ,,Het is nog te vroeg om over de positie van de voorzitter te spreken.''

De Tweede Kamer vergadert deze week over `Madrid', het nieuwe zorgstelsel, en de Nederlandse troepen in Irak.