Stevig, stabiel en verstelbaar

Het is even een vreemd idee als je door de Ikea loopt: dat je op het punt staat om de rijkste man ter wereld nog rijker te maken. Maar het personeel gidst je zo vriendelijk langs de kleden, de stoelen, de Billy's, de Ivars, de spiegels en de posters dat je Ingvar Kamprad en zijn miljarden helemaal vergeet.

Daar is de afdeling Opbergen. We zoeken namelijk nog een paar van die mooie multiplex bakken. Waar je tijdschriften, verfblikken of de schoenpoetsspullen in kunt opbergen. En voor geen geld! Maar dat is nou jammer, die verkoopt Ikea niet meer. Wat nu? Daar gáát het zorgvuldig opgebouwde systeem. Zoals er ooit, opeens en tot verdriet van velen een eind kwam aan de zwarte Billy's, zo is nu de houtenbakkenstroom opgedroogd.

Dan maar naar de afdeling verlichting, van oudsher ook een sterk punt van Ikea. In de catalogus had een bureaulamp de aandacht getrokken die er heel simpel en bruikbaar uitzag.

Een bureaulamp heeft te maken met drie eisen die moeilijk met elkaar te verenigen zijn. De eerste is dat hij stevig en stabiel is. De tweede dat hij verstelbaar is. De derde dat het bureaublad zoveel mogelijk vrijblijft, dus dat de voet dicht bij de rand van het bureau kan staan, en de kap naar het midden kan overhangen.

In sommige exemplaren wordt de strijd tussen die eisen op leven en dood uitgevochten. Bureaulampen die met een soort gewrichten op de draaipunten zijn uitgerust en die zich vroeg of laat met een harde klap op het bureaublad storten – ze komen nog steeds voor. Met een schroevendraaier of een moersleutel de gewrichten weer wat aandraaien zet de zaak weer overeind, maar nu is het verstellen een krachttoer geworden. Je ziet dat soort lampen soms in werkplaatsen, maar dan zijn de gewrichten zeer fors uitgevoerd, en dat werkt wel. Een andere methode is om alles juist heel licht te maken, met zo'n klein halogeenlampje bijvoorbeeld. Dat vraagt van de gewrichten veel minder.

Er zijn ook bureaulampen die met vier veren en twee parallellogrammen zijn uitgerust, en die werken meestal beter. De veren trekken de lamp als het ware overeind, en zo blijft de lamp in balans en gemakkelijk verstelbaar. Ze zijn door de wereldwijde namaak ook helemaal niet duur. Rond de 10 euro heb je er al een. Het nadeel is dat de lamp door al die veren en buizen een nogal onrustig geheel wordt. Niet iedereen is daarvan gecharmeerd.

In de Tolomeo-lampen van lampenfabrikant Artemide is voor dat probleem een heel mooie oplossing bedacht: de veren lopen door een holle buis en de kracht wordt door een dun staalkabeltje overgebracht. Het ziet er nu weer heel rank en overzichtelijk uit, en dankzij het vederlichte en goed draaibare kapje (de kap draait, maar de lamp blijft in dezelfde positie) werkt het ook heel goed. De prijs is navenant.

Ikea heeft een heel wat elementairdere oplossing voor zijn bureaulamp, zo zien we als we ons een weg door de kaarsen en de afdruiprekjes hebben gebaand. Het is een fors ding, met een stevige kap en twee buizen van een centimeter of 35, die met gewrichten met elkaar zijn verbonden. Een systeem dat geen vlekkeloze reputatie heeft, maar de forse maat van de gewrichten boezemt vertrouwen in, en de doorslag geeft dat op elk gewricht een flinke vleugelmoer zit die met de hand kan worden aangedraaid. De lamp is voorzien van een stevige klem waarmee hij op de tafelrand kan worden gezet, maar desgewenst is hij ook op een los leverbare en zware gietijzeren voet te zetten. De kap is mooi diep, en dat heeft weer het voordeel dat er ook een spaarlamp in kan. Het is al met al een robuuste bureaulamp met een industrieel tintje. Wel de vleugelmoer even losdraaien als je hem verstelt, en weer vastzetten. Kleine moeite, en 35 euro is voor zo'n lamp niet duur.

Benieuwd wat Ingvar Kamprad hieraan overhoudt.

oosterbaan@nrc.nl