Overtuigende zege Van Wely op Timman

Loek van Wely heeft de korte schaaktweekamp in Almelo tegen Jan Timman overtuigend gewonnen. Na de twee snelle partijen met een uur bedenktijd die vorige week donderdag werden gespeeld stond het 1-1 en de twee partijen met klassieke bedenktijd die daarop volgden won Van Wely allebei, zodat de eindstand 3-1 werd.

Timman is 52 jaar oud, Van Wely 31 jaar. Meer dan twintig jaar leeftijdsverschil zou in vrijwel alle sporten een onoverkomelijke handicap zijn, maar in het schaken ligt dat niet zo duidelijk. De diepe inzichten waarvan Timmans spel altijd getuigde zouden nu toch ook nog bruikbaar moeten zijn? Maar toen was toen en nu is nu, dat is de boodschap die Van Wely met zijn overwinning aan de Nederlandse schaakwereld richt.

Er was iets mis met de openingsvoorbereiding van Timman, wat vroeger altijd een van zijn sterke punten was. Vrijdag kwam hij met zwart meteen na de Nimzo-Indische opening in een onaantrekkelijk eindspel terecht. Al vaak is gebleken dat de tijdelijke activiteit die zwart in dat eindspel ontplooit niet opweegt tegen de permanente kracht van het witte loperpaar.

Van Wely zei na afloop van de partij dat hij het idee had dat Timman de moderne theorie niet goed kende, maar dat is onwaarschijnlijk. Timman moet bij zijn voorbereiding iets gezien hebben dat er in werkelijkheid niet was.

Zo kwam hij in een stelling terecht van het soort dat Viktor Kortchnoi beschreef als `geschikt voor mensen die een moeilijke jeugd hebben gekend'. Een zeer onprettige stelling, maar niet hopeloos, met uitzicht op remise na een lang lijden en met weinig licht aan de horizon. Timman heeft geen moeilijke jeugd gehad en misschien kwam het daardoor dat hij het lijden niet kalm verdroeg, maar vrijwillig een zenuwachtige verzwakking van zijn stelling aanbracht, waarna Van Wely snel en hard toe kon slaan.

Toen moest Timman de volgende partij winnen om de match gelijk te maken, maar Van Wely gaf hem geen kans. Timman koos dezelfde kalme bestrijding van het Siciliaans als die waarmee hij een van de rapidpartijen had gewonnen. Van Wely deed het nu anders en koos een solide variant waarin wit hoogstens een snippertje voordeel kon bereiken. Halverwege de partij stond Timman voor de keus remise door herhaling van zetten toe te laten of om op geheel onverantwoorde manier op winst te spelen. Hij had geen keus, want remise zou hem niets opleveren, dus hij koos voor de dood met gladiolen.

Wit Timman-zwart Van Wely, vierde matchpartij

1. e2-e4 c7-c5 2. Pg1-f3 Pb8-c6 3. Lf1-b5 g7-g6 4. 0-0 Lf8-g7 5. Tf1-e1 Pg8-f6 6. e4-e5 Pf6-d5 7. Pb1-c3 Pd5-c7 8. Lb5xc6 d7xc6 9. Pc3-e4 Pc7-e6 10. d2-d3 0-0 11. Lc1-e3 b7-b6 12. Dd1-d2 f7-f5 13. e5xf6 e7xf6 Deze stelling, waarin wit hoogstens iets beter staat, is al vaak voorgekomen en bijna altijd werd 14. Lh6 gedaan, ook door Timman zelf in Timman-Lautier, Pamplona 1999. Van wits volgende zet was Van Wely terecht niet erg onder de indruk. 14. c2-c3 Lc8-a6 15. Ta1-d1 Dd8-c7 16. Le3-h6 Ta8-d8 17. Lh6xg7 Kg8xg7 18. Dd2-c2 Pe6-f4 19. c3-c4 La6-c8 20. Te1-e3 Lc8-g4 21. Td1-e1 Lg4xf3 22. Te3xf3 Pf4-e6 23. Dc2-d2 Pe6-d4 24. Tf3-e3 Pd4-f5 25. Te3-h3 Objectief het beste was 25. T3e2 Pd4 26. Te3 Pf5 27. T3e2 met remise door herhaling van zetten, waarmee Van Wely de match zou winnen. Timman wil dat niet en voelt zich daarom gedwongen zijn toren buiten spel te zetten, in een vage hoop op koningsaanval. 25...h7-h5 26. Pe4-g3 Pf5-h6 27. Te1-e4 Tf8-e8 28. Dd2-e2 Dc7-f7 29. Pg3-f1 Ph6-f5 30. Pf1-d2 Df7-d7 31. Kg1-f1 Te8xe4 32. Pd2xe4 Td8-e8 33. De2-c2 Te8-e6 34. Dc2-c1 Dd7-c7 35. Dc1-d2 Dc7-e5 36. Pe4-g3 Pf5-h6 37. f2-f4 De5-d4 38. f4-f5 Het lijkt nog even op een aanval voor wit, maar zwarts dominerende positie in het centrum is belangrijker. 38...Te6-e5 39. f5xg6 Ph6-g4 40. Pg3xh5+ Kg7xg6 41. Ph5-f4+ Kg6-f7

Zwart zal minstens een kwaliteit winnen, maar met zijn volgende zet maakt wit het nog erger. 42. g2-g3 Pg4-e3+ 43. Kf1-g1 Pe3xc4+ 44. Dd2-f2 Te5-e1+ 45. Kg1-g2 Pc4-e3+ 46. Kg2-f3 Te1-f1 47. Th3-h7+ Kf7-g8 Wit gaf op.