Moslimvrouw onmisbaar voor integratie

De onderdrukking van moslimvrouwen moet stoppen, want zonder een volwaardige rol van de vrouw in het gezin kunnen kinderen niet goed worden voorbereid op de moderniteit, vindt Mohamed Sini.

Voor een samenleving waarin verschillende bevolkingsgroepen harmonieus willen samenleven, is het besef dat integratie een tweezijdig proces is een eerste vereiste. Van immigranten, onder wie veel moslims, mag worden verwacht dat zij zich 's lands fundamentele waarden en normen eigen maken en zich loyaal opstellen ten aanzien van de democratische rechtsstaat. Tegelijkertijd dient de Nederlandse samenleving hun de mogelijkheden te bieden zich een plek te verwerven en zich te ontwikkelen tot volwaardige burgers.

Het `normen- en waardendebat' mag echter niet ontaarden in een beschavingsoffensief, waarbij moslims en andere allochtonen gedwongen worden zich naar de Nederlandse standaarden te voegen. Ook de islam vormt een rijke bron van waarden en normen.

De islam heeft, evenals de christelijke, joodse en humanistische tradities, een regulerende werking op de samenleving. Moslims in Nederland kunnen met hun waarden en normen een positieve invloed uitoefenen op hun kinderen, op elkaar en op de Nederlandse samenleving als geheel.

Willen moslims kunnen meedoen als volwaardige Nederlandse burgers – die niet alleen mondig en weerbaar zijn, maar ook hun verantwoordelijkheid nemen – dan zullen zij zich een aantal zogeheten `ononderhandelbare' normen en daaraan ten grondslag liggende waarden eigen moeten maken en zich daarnaar gaan gedragen.

Hierbij denk ik vooral aan elementen uit de Grondwet en de Universele Rechten van de Mens, zoals de democratische rechtsorde, de gelijkwaardigheid van man en vrouw, de vrijheid van meningsuiting, het zelfbeschikkingsrecht van het individu, het beginsel van non-discriminatie en de scheiding van kerk en staat.

Het grootste obstakel voor deelname aan onze moderne samenleving vormt de onderdrukking van de vrouw. Zonder een volwaardige rol van de vrouw in het gezin kunnen kinderen niet goed worden voorbereid op de moderniteit.

Het is van essentieel belang dat het je eigen maken van bovenstaande fundamentele normen en waarden een onderdeel vormt van inburgering. Tevens dient de relatie tussen burger en staat verhelderd te worden.

Immers, in veel landen van herkomst hebben mensen niet anders geleerd dan de overheid te wantrouwen en dat je niet zomaar toegang hebt tot voorzieningen die hier als een vanzelfsprekend recht worden beschouwd.

Zo is het onderscheid tussen wetgeving, uitvoering en rechtspraak niet voor iedereen een conditio sine qua non. Helaas wordt een dergelijke houding ten aanzien van de overheid nog steeds van generatie op generatie overgedragen.

Essentieel voor het welslagen van het integratieproces is ook het intensiveren van het `waarden- en normendebat', zowel in de moslimgemeenschappen als in wisselwerking met de autochtone meerderheid. De positieve krachten onder de moslims, waaronder het kader van zelforganisaties en moskeeën, moeten in discussie treden met hun achterban om hen te stimuleren tot participatie, hun vooroordelen te herzien en opvattingen en gebruiken overboord te zetten die in deze moderne samenleving onbruikbaar zijn.

Ik heb er begrip voor dat moslims in Nederland zich er niet steeds toe geroepen voelen om zich, elke keer wanneer zich ergens een terroristische aanslag voordoet, steeds te verantwoorden en stelling te nemen tegen het internationale islamistische terrorisme.

Toch zullen moslims, zolang nog angst heerst bij onze medeburgers, het gesprek met hen moeten aangaan en moeten aangeven hoe zij hier tegenover staan. Maar ook onder de autochtone bevolking zou een discussie op gang moeten komen over de negatieve beeldvorming en de vooroordelen ten aanzien van moslims.

Sommige Nederlanders vereenzelvigen de aanwezigheid van allochtonen en de multiculturele samenleving vooral met problemen en zij zien moslims als agressieve en intolerante fanatici die in het verleden leven.

Na 11 september 2001 hebben wij het demasqué van de spreekwoordelijke Nederlandse tolerantie en ruimdenkendheid meegemaakt. De huidige discussie over integratie roept bij veel moslims het gevoel op niet welkom te zijn in de Nederlandse samenleving en dat zij niet meetellen als volwaardig burger. Door open te staan voor medeburgers en het initiatief te nemen voor een dialoog met andersdenkenden, kunnen de noodzakelijke verbindingen tussen de diverse bevolkingsgroepen van de grond komen.

Mohamed Sini is voorzitter van Islam en Burgerschap en PvdA-raadslid in Utrecht.