Het beeld

Vermoedelijk is het een record, 34 seconden aan één stuk zwijgen in een talkshow. De suggestie kwam van Wim Helsen, net als Adelheid Roosen nominaal `cabaretier'. Helsen zei dat hij het mooi vond, als er op televisie stilte te horen viel, naar aanleiding van de zwijgende rol van medegast Roosen in een toneelstuk. Na enkele valse starts namen gastheren Frits Barend, Henk van Dorp en Jan Mulder de uitdaging aan, en zeiden niets meer, totdat Mulder de spanning doorbrak met een kreet.

Het verbazingwekkende is niet dat stilte – in weerwil van alle zogeheten televisiewetten – heel goed werkt op de babbelbuis, mits de regisseur zijn vak verstaat en op een spannende manier weet te schakelen. Bert van der Veer deed dat heel goed, en Barend, Van Dorp en Mulder zijn op hun best als ze uitgedaagd worden om een of andere grens te verleggen. Vreemd is dat het zo veel moeite lijkt te kosten. Vooral van Barend en Mulder eiste het mond houden een zware tol, alsof ze op barsten stonden. De twee beroepsperformers Helsen en Roosen, beiden gespecialiseerd in teder-wreed spektakel, genoten zichtbaar.

Radiosportverslaggever Theo Koomen, twintig jaar geleden verongelukt, kon zich ook moeilijk inhouden. Zijn bloemrijke reportages over wielrennen, schaatsen en voetbal namen het niet altijd even nauw met de waarheid. Soms liet hij een kopgroep in de Tour de France vertrekken, of een vrije schop nemen, die alleen in zijn fantasie bestonden. In Coen Verbraaks documentaire Theo Koomen - woekeren met de waarheid (KRO) zegt Mart Smeets over zijn collega: ,,Verstand van sport? Nee, dat had hij niet, maar wel gevoel voor sport, da's veel belangrijker!'' Even later gaat Smeets zelfs zo ver te beweren dat hij zelf ook `helemaal niets' van sport weet.

Ex-wielerkampioen Gerrie Knetemann oppert een interessant dilemma, over Koomens aandeel in de roem van schaatsers Schenk en Verkerk: ,,Hebben hun successen hem gelanceerd, of heeft hij Ard en Keessie gemaakt?''

Koomens zus Gré geeft in schitterend West-Fries nog een aanwijzing: ,,Theo wilde als kind paus worden, of in ieder geval beroemd.'' Smeets herinnerde zich hoe hij in de Tour Hollandse toeristen de zegen gaf, en de intrigerende documentaire bevat mooie geluidsopnamen van de preken die Koomen vanaf de motor hield voor de rest van de tourkaravaan.

Theo was dus God. Dat is interessanter dan het nu geopenbaarde `geheim' van Koomen, namelijk dat hij een dochter verwekte bij de zuster van zijn vrouw, en niet kon kiezen tussen echtgenote en maîtresse. Dát spektakel werpt nauwelijks nieuw licht op de barokke spreekstalmeester.

Voor radio en televisie geldt dat de presentatie belangrijker is dan de inhoud. Daarom was het zo aardig dat de finale van de derde Grote Geschiedenis Quiz (NPS/VPRO) gisteren gespeeld werd door drie presentatoren. Het zijn niet toevallig ook sterke persoonlijkheden, Hanneke Groenteman, Dieuwertje Blok en nieuwslezer Jeroen Overbeek. Die kunnen desnoods overtuigend zwijgen, misschien omdat ze veel weten, maar nog meer begrijpen.