Ernsts `Lysistrata' is geen multicultiknalfeest

Met de mannen, of tegen de mannen; dat is de vraag waarom het draait in Lysistrata, het nieuwe stuk van Gustav Ernst. Lysistrata is een bittere komedie, geschreven naar het klassieke origineel van Aristofanes. Ernst waagde zich aan de materie op verzoek van regisseur Theu Boermans, met wie hij eerder Bloedbad, Faust en 1000 Rosen voor zijn rekening nam.

Bij het begin van de oorlog in Irak had Boermans vastgesteld dat de overal ter wereld gehouden protestlezingen van Lysistrata echoloos waren verklonken. Sprak het verhaal van de seksstaking tijdens de oorlog tussen Athene en Sparta niemand meer aan? De actualisering moest er maar van komen. Ernst, niet vies van een kloek leerstuk naar Brechtiaans model, leverde voor de combinatie van de Vlaamse KVS en Boermans' Theatercompagnie een tekst waarin het conflict tussen christendom en islam, gesymboliseerd in de omgang tussen mannen en vrouwen, de scharnier werd waarom alles draait.

Waar Aristofanes aan het slot de vrouwen met hun seksboycot de vrede laat afdwingen, toont Ernst zich aanzienlijk somberder. Bij hem maken de vrouwen er net zo goed een zooitje van. Brengen de mannen onze planeet in gevaar met hun strijd om het beheer van de oliebronnen, in de door Ernst voorgestelde nabije toekomst zullen de vrouwen hetzelfde doen wanneer het gaat om het schaarse drinkwater. De mens wil gewoon nooit delen; heb- en heerszucht drijven hem ten oorlog.

Aanvankelijk is Ernsts man-vrouwcontrast boeiend genoeg. Het voorziet in strijd, zowel in bed als daarbuiten, in de oorlog die hier wordt aangeduid met trefwoorden als massamoord en terrorisme. Verbale strijd is er ook volop tijdens een vredesconferentie van de krijgszuchtige mannen in een groot hotel. De vrouwen pikken de opgefoktheid van hun echtgenoten niet meer, en seks wordt in hun anti-oorlogsactivisme een wapen. ,,Oorlog is seks'', preekt een seksstakende vrouw voor haar seksbeluste, begriploze minnaar: ,,Dat is een vergelijking: seks is gelijk aan oorlog. Dus is oorlog gelijk aan seks. Niet gehad op school?''

Het absurdisme van de omkeertruc pakt helaas magertjes uit doordat Ernst de gevolgen van een vrouwenheerschappij nauwelijks de ruimte geeft. Het tweede deel van deze voorstelling – waarin de vrouwen het voor het zeggen hebben – duurt nog niet half zo kort en is, mede door de karikaturale speelstijl, vakkundig, maar ook plichtmatig en voorspelbaar. Dan wreekt zich ook het schools-symmetrische toneelbeeld.

Geheel links staan keurig achter elkaar drie bedden opgesteld. Daar is de microkosmos van het oriëntaalse seksleven gelocaliseerd. Centraal achter op het toneel rijst een enorme televisietoren op. Nu eens duiden de schermen de tijd in Amsterdam, Caïro of New York aan, dan weer zien we druk gebarende mannen delibereren over oorlog en vrede: de macrokosmos, tastbaar gemaakt. Rechts staan ook weer drie bedden, met vooraan dat van de westerse (christen-) president en van Lysistrata, zijn vredesactivistische vrouw. Verder ontwaren we in die hoek taferelen uit de bedrijfsruimte van het hotel, en voordat de verveling optreedt zijn die door het volkse optreden van twee snaakse kamermeisjes, een botte hotelmanager en een perverse zakenman (Mike Reus) soms best vermakelijk. Vooral het goed getimede optreden van de huismeester, gespeeld door Michel van Dousselaere, is memorabel. Hij is niet te intimideren door het geraas van Lysistrata (Marisa van Eyle) en het gebral van de oosterse en westerse leiders.

Die koele berusting is echter wel het laatste waar het Ernst en Boermans om te doen is geweest, en dat verhindert dat deze Lysistrata zich ontwikkelt tot het multicultiknalfeest dat het had kunnen zijn.

Voorstelling: Lysistrata door KVS en De Theatercompagnie. Tekst: Gustav Ernst. Vertaling: Tom Kleijn. Regie: Theu Boermans. Gezien: 10/4 in De Bottelarij, Brussel. Daar t/m 28/4; van 6/5 t/m 5/7 in Amsterdam. Inl: 020-5205 310; www.kvs.be