Patagonië voor de superrijken

De Nieuwe Landheren lijven Patagonië in. ,,Waar anders kun je vandaag de dag nou nog een berg kopen?''

Natuurlijk heeft makelaar Juan Miguel Shanahan nog wel iets leuks in de aanbieding. In zijn kantoor in het aan de voet van het Andesgebergte gelegen Bariloche draait hij de bureaustoel naar de computer en opent de map met foto's.

Wat te denken bijvoorbeeld van deze campo: een boerderij omringd door groene heuvels, rotspartijen, bossen en met zo'n eigen friskronkelende Patagonische rivier op het landgoed. Het perceel is 1.500 hectare groot en de vraagprijs is 700.000 dollar. Inclusief 250 vleeskoeien. Over die prijs kan nog worden gestoeid.

Groene ruilhandel noemen ze het hier: groene dollarflappen voor groene grond. In dit 3.000 kilometer lange, onderste deel van Zuid-Amerika – waar slechts zo'n twee miljoen mensen wonen – staan de laatste jaren kopers te dringen om formidabele stukken land aan te schaffen. De Amerikaanse mediamagnaat Turner, de Hollandse tuinmeubelverkoper Hartman of de Duitse glasslijper Swarovski, het zijn maar een paar van de Nieuwe Landheren van Patagonië.

,,Waar anders kun je vandaag de dag nou nog een berg kopen en een rivier'', vraagt de Belg en onroerend goedhandelaar in Patagonië, Hubert Gosse, retorisch. ,,Geen gebied ligt verder verwijderd van de door terrorisme bedreigde plekken dan Patagonië.'' Hier is het groen, schoon en – sinds de devaluatie van de nationale Argentijnse munt – ook nog eens lekker goedkoop. Die factoren verklaren de recente kolonisatiegolf.

,,Amerikanen kopen land om te vissen, Europeanen om te jagen'', zegt Shanahan. De makelaar heeft onlangs een helikopter aangeschaft zodat hij niet langer steeds te paard de heuvels op moet om de te verkopen percelen te fotograferen. ,,Luchtfoto's geven een veel beter overzicht van de grote landgoederen'', zegt Shanahan. ,,Patagonië is ook de markt voor de superrijken, geld speelt voor hen geen enkele rol'', zegt Gosse.

De Italiaanse familie Benetton is de grootste grootgrondbezitter in Patagonië. De kledingverkopers kochten in 1991 het landbouwbedrijf Compañia de Tierras Sud Argentino op. ,,Voor Italianen is het eenvoudig hier verliefd te worden. De helft van de bevolking heeft er Italiaanse wortels'', zegt de hoogste vertegenwoordiger van Benetton in Argentinië, Diego Perazzo.

Niet alleen emotioneel, ook zakelijk is Argentinië aantrekkelijk. Na een reeks transacties is het Italiaanse familiebedrijf voor een bedrag van 80 miljoen dollar eigenaar geworden van 900.000 hectare (twee miljoen voetbalvelden) in Zuid-Amerika. Daar grazen 280.000 schapen die jaarlijks 1,2 miljoen kilo wol leveren. Dat is twintig procent van de hoeveelheid wol die Benetton jaarlijks nodig heeft. ,,Nee, we zijn niet van plan heel Patagonië op te kopen'', zegt Perazzo desgevraagd. ,,Dat is zakelijk niet verstandig en zoiets ligt hier ook nogal gevoelig''.

Niet iedereen is blij met de recente buitenlandse invasie in Patagonië. Sommige politici waarschuwen voor de uitverkoop van hun grond door corrupte bestuurders. Buitenlanders zouden de Argentijnse zoetwatervoorraden willen kopen. Joden zouden een nieuw Beloofd Land willen creëren in Zuid-Amerika.

Vooral het Amerikaanse echtpaar Doug en Kris Tompkins heeft de laatste jaren veel kritiek te verduren gehad. Ook zij hebben hun met kledinghandel verdiende geld gebruikt om grote stukken land in Zuid-Amerika aan te schaffen. In het Chileense deel van Patagonië beschikken ze over zo'n groot terrein – van de kust tot het Andesgebergte – dat Chili er door in tweeën is gedeeld. Het echtpaar koopt naar eigen zeggen delen van Patagonië om er de natuur beter te kunnen beschermen. In het Argentijnse deel van Patagonië hebben de Tompkins twee jaar geleden bij Monte Leon 100.000 hectare gekocht en het gebied – waar veel pinguïns wonen – overgedragen aan de Argentijnse staat om er een natuurpark van te maken.

Een deel van de oorspronkelijke indiaanse bevolking in dit gebied verzet zich inmiddels nadrukkelijk tegen de grondaankopen. ,,Vroeger waren de Spanjaarden onze vijanden. Nu worden we geherkoloniseerd door multinationals die met hulp van de Argentijnse staat onze historische gronden opkopen'', zegt Mauro Millan, oprichter van de actiegroep Mapuche-Tehuelche 11 oktober.

Binnen de Mapuches – de Tehuelche indianen bestaan vrijwel niet meer – is een stroming die de 130 jaar geleden verloren gronden wil terugeisen. In de zogeheten woestijnoorlog die toen woedde werden de indianen verslagen. Het Argentijnse leger verdeelde de veroverde gebieden in Patagonië onderling of verkocht het aan Engelse en Duitse avonturiers die uit Europa overstaken. De actiegroep van Millan heeft de afgelopen jaren stukken grond op het terrein van Benetton bezet maar is daar steeds door de politie weer verdreven. Millan roept op tot een boycot van Benetton, symbool van alle kwaad.

Het Italiaanse bedrijf heeft als gebaar naar de inheemse bevolking inmiddels een indianenmuseum geopend in Leleque. ,,En wij geven geld aan stichtingen die Mapuches helpen.'' Verder moeten de indianen niet te veel zeuren. ,,Benetton heeft net zo veel recht op de Argentijnse grond als de Mapuches die oorspronkelijk uit Chili komen.''

Ook de Belgische projectontwikkelaar Gosse verwijt Argentijnse politici ,,hun frustraties af te reageren'' op buitenlanders. ,,Zelfs de huidige president klaagde over de uitverkoop van Argentinië. Die man heet Kirchner en zijn familie komt uit Zwitserland.''

Samen met Shanahan heeft Gosse en zijn firma Burco vorige maand in Bariloche de luxueuze Arelauquen golf & countryclub geopend waar zo'n 450 riante buitenhuizen worden gebouwd. De eerste voorraad van 220 stuks is vorige week verkocht. ,,Argentijnen vinden dit een veiligere plek om hun geld te investeren dan sparen bij de bank En dertig procent van de kopers zijn Europeanen en Amerikanen en hun aandeel stijgt.''

Er komt net een bus aan met Amerikanen die een speciale kooptour door de regio maken om te kijken waar ze in Patagonië het beste kunnen gaan wonen. ,,Zeker drie Amerikanen zullen zo meteen een pand hier kopen'', voorspelt Shanahan. ,,Ik beloof ze namelijk dat ik dan de holes op de golfbaan groter maak.''