Op kruistocht in corrupt Guatemala

De bloedige burgeroorlog in Guatemala mag dan al weer acht jaar geleden zijn beëindigd, het Midden-Amerikaanse land grossiert nog in geweld en rechteloosheid. Nog steeds domineert een kleine, blanke elite deze samenleving van hoofdzakelijk Maya-indianen. Wie opkomt voor rechtelozen speelt met zijn leven. Doodseskaders zijn regelmatig actief. En wie de strijd aanbindt met de allesoverheersende corruptie kan zich ineens in de kafkaëske situatie bevinden daar zelf van te worden beschuldigd.

Dit laatste lijkt het geval te zijn met Rigoberto Dueñas. Als vakbondsleider was hij bestuurslid van het Guatemalteekse Instituut voor Sociale Zekerheid, waarvan de Spaanstalige afkorting IGSS in Guatemala ongeveer synoniem is met corruptie. Maar Dueñas stelde juist de greep in de kas door een directeur van het IGSS aan de kaak. Daarop werd hij zelf gearresteerd en beschuldigd van fraude. Ondanks verzoeken om vrijlating door het openbaar ministerie wegens gebrek aan bewijs heeft de rechter in de zaak tot driemaal toe de hechtenis van Dueñas bevolen. Hij zit dan ook nog steeds vast.

In zijn reportage over de zaak-Dueñas volgt programmamaker Aart Zeeman van de actualiteitenrubriek Netwerk burgemeester Leen Verbeek van Purmerend tijdens een recent bezoek aan Guatemala. Verbeek is secretaris van de Nederlandse afdeling van de Latijns-Amerikaanse vakbond CLAT en persoonlijk bevriend met Dueñas. Verbeek gaat `op kruistocht' voor zijn vriend, zoals het wat zwaar aangezet in deze `Goede Week' is genoemd.

In Guatemala wil Verbeek een zitting van het Hooggerechtshof over de zaak-Dueñas bijwonen, maar die wordt bij nadering van het Nederlandse gezelschap ineens afgelast. Er zou geen transport zijn voor Dueñas, terwijl intussen de ene na de andere gevangene wordt aan- of afgevoerd. Rechters in Guatemala? ,,Er zijn er vorig jaar dertig gevlucht naar Spanje'', luidt het alleszeggende commentaar van Verbeek op de justitiële situatie in Guatemala.

Dan maar Dueñas opgezocht in de gevangenis. De eerste keer mislukt dat. Er komt geen toestemming van Justitie. De tweede keer kan Verbeek zijn vriend wel een grote abrazo (omhelzing) in de gevangenis geven en hem verzekeren dat de strijd tegen het onrecht doorgaat.

Ontluisterend is het bezoek van Verbeek aan de nieuwe president van Guatemala, Oscar Berger. Zonder camera erbij verzekert Berger zijn Nederlandse bezoeker dat ook hij overtuigd is van de onschuld van Dueñas. Hij durft het alleen niet publiekelijk te zeggen. Nog een gevangene, dus. Van het onrecht in Guatemala.

Netwerk, NRCV, Ned.1, 20.15-20.52u.