`Megapool ten onder door lijken in de kast'

Elektronicaketen Megapool, een van de grootste van Nederland, is failliet. Veel factoren veroorzaakten de ondergang. Wat verkeerd kon gaan ging verkeerd. Het begon allemaal met een overname.

Gistermorgen vroeg zette hij een ladder tegen de gevel en ging de lichtbak met de naam Megapool ervan af. Op de etalageruiten plakte hij vervolgens grote vellen papier met de tekst `Wij gaan door'. ,,Het is vandaag veel drukker in de winkel dan ik de afgelopen weken heb meegemaakt'', zegt eigenaar Bert Oostra telefonisch vanuit Dronten.

De elektronicaketen Megapool is failliet. Met 126 winkels behoorde de keten tot de grootste van Nederland, naast concurrenten als It's, Modern Electronics (allebei onderdeel van Vendex KBB), Media Markt (onderdeel van het Duitse Metro) en BCC (onderdeel van het Franse Kesa). De elektrodetailhandel heeft last van de economische tegenwind. Televisies, stereosets, wasmachines, computers – het vindt allemaal minder aftrek bij consumenten.

Maar bij Megapool is het economisch slechte tij niet de enige reden voor het faillissement. Elektronicahandelaar Oostra, die sinds acht jaar zijn winkel in Dronten bestiert, heeft eerder in diverse functies op het hoofdkantoor van Megapool gewerkt. Volgens Oostra begonnen de problemen bij Megapool met de overname van branchegenoot Horn vier jaar geleden. ,,Horn was verliesgevend. En er zaten voor zover ik weet enkele lijken in de kast.''

De overname van Horn paste bij de expansie die de nieuwe eigenaar van Megapool voor ogen hadden. In 1999 werd Megapool door ABN Amro gekocht van een Zwitserse investeerder, die op zijn beurt jaren eerder de keten had gekocht van Philips. Het elektronicaconcern heeft dit altijd ontkend, maar in de elektrodetailhandel is het een publiek geheim dat niet alleen Megapool, maar ook It's en Modern Electronics eens tot Philips behoorden.

ABN Amro Participaties wil geen 100 procent eigenaar zijn van Megapool. De bank weet zakenman Wim van der Leegte, eigenaar van de industriële VDL Groep, zover te krijgen dat hij via zijn investeringsmaatschappij MW Investment 40 procent van het bedrijf koopt. Van der Leegte is interessant voor ABN Amro omdat MW Investment ook branchegenoot Horn in handen heeft. Die twee ketens worden dan ook begin 2000 samengevoegd, waarmee de grootste elektronicaketen van Nederland ontstaat.

De ontwikkelingen worden gadegeslagen door Jaap Blokker, eigenaar van de gelijknamige keten. Veel producten die Megapool verkoopt, staan ook in de winkels van Blokker, zoals broodroosters, strijkijzers en soms ook televisies en videorecorders. Blokker, zo blijkt uit gegevens van de Kamer van Koophandel,komt dan ook in de zomer van 2001 aan boord als aandeelhouder van Megapool. Hij koopt een kleine 20 procent en wordt bovendien commissaris bij de keten. Op dat moment is Rijkman van Winkel directeur van Megapool, die door winkelier Oostra wordt gekarakteriseerd als ,,geen echte retailer''.

Dat vinden de aandeelhouders blijkbaar ook. Na twee jaar verdwijnt Van Winkel en wordt hij op interim-basis opgevolgd door Peter Verveen, directeur van meubelketen Leen Bakker, een onderdeel van het Blokker-concern. Verveen behoort tot de topbestuurders van Blokker en moet het stroef draaiende Megapool op de rails zien te krijgen.

Er zijn bijvoorbeeld problemen met een nieuw automatiseringssysteem, waardoor het met de voorraden volgens winkelier Oostra soms helemaal mis gaat. Bovendien zijn de 47 franchisewinkeliers van Megapool ontevreden over de in hun ogen te hoge kosten die het hoofdkantoor aan hen doorberekent bij de inkoop van producten.

Verveen staat zeven maanden aan het roer wanneer Edwin Turksma wordt aangetrokken als nieuwe directeur van Megapool. Maar de bestedingen aan elektronica zijn dan inmiddels sterk teruggelopen, na jaren van redelijke groei. Turksma ziet de problemen en moet reorganiseren. Hij wil bovendien van Megapool een discount-formule maken – iets dat de 47 franchisehouders helemaal niet zien zitten.

Als de reorganisatie half maart in de media uitlekt, gaat het snel bergafwaarts met de winkelketen. Consumenten worden huiverig om nog te winkelen bij Megapool. Oostra merkt het direct in de weekomzet van zijn winkel in Dronten: die omzet halveert. Bovendien stoppen toeleveranciers als Sharp, Daewoo en Sony met hun leveranties.

Oostra is naast winkelier ook voorzitter van de 47 Megapool-franchisers. Twee weken geleden besloten die om niet meer verder te gaan met Megapool, nadat er een vertrouwensbreuk was ontstaan tussen Turksma en de franchisers. Inmiddels hebben 35 van de 47 franchisers besloten om in zee te gaan met een ,,grote, Europese inkoopcombinatie''. Wie dat is, wil Oostra niet zeggen. ,,Maar eind volgende week ga ik de lichtbak met de nieuwe naam monteren.''