Japans bedrijfsleven komt terug op uitbesteden van werk

Terwijl hier de werkloosheid steeds nieuwe recordhoogten bereikt, scheppen Duitse ondernemingen ijverig nieuwe banen in het buitenland: brillenproducent Rodenstock in Tsjechië, bandenfabrikant Continental in Roemenië en Volkswagen in Slowakije. Het Duitse weekblad Die Zeit noemt deze voorbeelden in een artikel over het uitbesteden van werk naar het buitenland. Het blad vraagt zich af in hoeverre de angst daarvoor is gerechtvaardigd. Immers, na de opening van het IJzeren Gordijn heeft het Duitse bedrijfsleven per jaar 4 miljard euro geïnvesteerd in Oost-Europa, maar er is nu toch ,,een zekere verzadiging'' opgetreden. In de nieuwe lidstaten van de Europese Unie groeit het investeringsniveau al enkele jaren niet. En Tsjechië meldt zelfs een daling van de directe buitenlandse investeringen. Bovendien, 4 miljard euro is in feite maar 1 procent van wat het Duitse bedrijfsleven in totaal per jaar investeert.

Hoeveel arbeidsplaatsen er daadwerkelijk uit Duitsland verplaatst zijn naar het oosten, weet niemand precies. Het Oost-Europainstituut in München houdt het volgens het blad op 35.000 stuks per jaar. Dat zegt niet alles, want er komen ook banen voor terug. Want ondernemingen die banen verplaatsen, besparen kosten en gebruiken dat geld vaak voor nieuwe banen in het thuisland.

Verlies van banen is in Amerika niet meer aan de orde, meent het Amerikaanse beursweekblad Barron's, sinds vorige week bekend werd dat de werkgelegenheid weer groeit. Voor het blad is dat geen verrassing, zij het dat een groei van 171.000 banen per maand nog niet overtuigend is. Als de groei niet voor de zomermaanden versnelt tot minstens 250.000 banen per maand ,,is deze indicator opnieuw een puzzelstukje dat niet past''. Het blad is boos op het Britse weekblad The Economist omdat het deze cijfers niet gelooft.

Zorg om het verlies van banen? Dat hoeft echt niet. In het Amerikaanse tweewekelijkse blad Fortune krijgt de Indiër Jerry Rao alle gelegenheid om uit te leggen dat het verplaatsen van Amerikaanse banen naar India reuze meevalt, sterker nog, dat het een kwestie is van `win-win' voor beide landen. Rao is bestuursvoorzitter van MphasiS, een onderneming die is gespecialiseerd in het uitvoeren van IT-werk dat van elders komt. Hij is tevens vice-voorzitter van India's Nationale Vereniging van Software Ondernemingen. Rao betoogt dat de IT-industrie in India weliswaar 20 tot 30 procent per jaar groeit, maar dat de basis erg smal is. ,,We hebben het echt niet over een grote bedreiging voor de Verenigde Staten. Bovendien importeert de sector Amerikaanse apparatuur. Alles wat mijn onderneming gebruikt, komt van Dell, HP of Microsoft.'' Daar komt bij, zo smeert hij het blad stroop om de mond, dat de Amerikanen veel beter omgaan met uitbesteden van werk dan de Europeanen.

Dell Computers moet dan een uitzondering zijn op die regel. Want, zo schrijft het Amerikaanse zakenblad BusinessWeek, het bedrijf heeft onlangs een callcenter in India gesloten omdat de klanten klaagden over de service. En Capital One Financial, een Amerikaanse creditcardonderneming, hield het in India helemaal voor gezien omdat de Indiase onderneming consequent veel meer beloofde dan de werknemers waar konden maken. Dat neemt niet weg dat het volgens het blad in Europa dezelfde kant op gaat als in de Verenigde Staten.

Volgens Deloitte Research zullen de komende vier jaar meer dan 800.000 banen uit Europa verhuizen naar lagelonenlanden. Het gaat om banen in de financiële dienstverlening en in de IT-sector. En het gaat snel. Was het Europese aandeel in de uitbesteding van werk in 2002 nog 16 procent van het wereldtotaal, vorig jaar was dat al 26 procent, ongeveer even groot als het Amerikaanse aandeel.

Vooral de Ieren voelen zich bedreigd omdat de welvaart van de laatste jaren voor een groot deel te danken is aan het soort banen dat nu op de tocht staat. Geen wonder, vindt het blad, dat niet alleen de Amerikaanse presidentsverkiezingen in het teken staan van het banenverlies, maar dat ook de Europese politici onrustig beginnen te worden.

De Japanners echter hebben gemengde gevoelens over de winstgevendheid van uitbesteden van werk, schrijft het Britse weekblad The Economist, in een special over de Japanse industrie. De elektronicaonderneming Kenwood bijvoorbeeld heeft de productie van mini cd-spelers teruggehaald uit Maleisië omdat de voordelen van uitbesteden niet bleken op te wegen tegen de nadelen. Volgens het blad illustreert deze gang van zaken de kwaliteit van de industrie in thuisland Japan. Het gaat dan om de aanwezigheid van gespecialiseerde werknemers, een bijna foutloze fabricage, en een flexibel productieproces met extreem lage voorraadkosten. Bij Canon hebben ze al een vuistregel geformuleerd voor het uitbesteden van werk. Alle productie met meer dan 5 procent arbeidskosten gaat naar China of een ander lagelonenland. En omdat Canon veel blijft investeren in onderzoek zal er altijd voldoende werk zijn dat beter in Japan kan blijven.