Inburgeren in de moskee

Bezuinigingen bedreigen de professionele inburgeringscursus. `Waar aan de ene kant wordt gepleit voor meer integratie, wordt het beleid aan de andere kant afgebroken.'

In een brief op poten aan staatssecretaris Annette Nijs (Onderwijs) heeft Margo Vliegenthart afgelopen week haar woede verwoord. Als voorzitter van de Bve Raad vertegenwoordigt zij Regionale Opleidings Centra (ROC's) die inburgeringscursussen voor migranten verzorgen. Maar het onderwijs aan nieuwe en oude migranten komt zwaar in de verdrukking nu het kabinet besloten heeft dat gemeenten meer vrijheid krijgen bij de besteding van educatiegelden.

``Gemeenten kunnen voortaan kiezen of zij meer lantaarnpalen aanschaffen, meer blauw op straat brengen of onderwijs aan migranten bij de ROC's inkopen'', zegt Vliegenthart. ``Daarmee dreigt het volwassenenonderwijs om te vallen terwijl daar de afgelopen jaren door de ROC's heel veel in is geïnvesteerd.''

Voorheen waren gemeenten verplicht hun educatiegelden bij ROC's te besteden. Het kabinet maakt daaraan nu een einde en die beslissing komt bovenop een bezuiniging van eenderde van het inburgeringbudget van de ROC's.

Vliegenthart: ``De gevolgen van deze maatregel en de bezuiniging in combinatie met de plannen voor de vrije markt van minister Verdonk van Vreemdelingenzaken en Integratie zijn niet te overzien. De ROC's komen in een kwetsbare positie en ik ben bang voor een domino-effect. Het heeft niet alleen gevolgen voor de volwasseneneducatie maar ook voor het beroepsonderwijs. Op de middelbare beroepsopleidingen (mbo) krijgen wij steeds meer jongeren binnen met een taalachterstand. Doordat wij de kennis in huis hebben met docenten Nederlands als tweede taal (NT2) van de inburgering kunnen wij deze jongeren goed onderwijs bieden. We leiden ze op voor een beroep en schaven tegelijkertijd aan hun Nederlands. Zo kunnen ze zich goed kunnen redden op de arbeidsmarkt. Die zogenaamde duale trajecten zijn een meerwaarde van de ROC's.''

In Nijmegen heeft het stadsbestuur al aangekondigd om met ingang van 2006 de gelden voor onderwijs aan migranten op het ROC Nijmegen in te zetten in het basisonderwijs. ``Ik ben verbijsterd'', aldus Hans Schutte, voorzitter van het College van Bestuur van het ROC Nijmegen. ``Dat betekent dat wij ongeveer zestig mensen moeten ontslaan en duizend cursisten de deur wijzen. Van collega's uit vergelijkbare gemeenten heb ik al dezelfde geluiden gehoord.''

oudkomers

In 1995 dwong de overheid het beroepsonderwijs en het volwassenenonderwijs samen te gaan in de Regionale Opleidingscentra (ROC). In de steden ontstonden grote onderwijsorganisaties waarin zowel de kappersopleiding, de middelbare technische school als het alfabetiseringsonderwijs aan migranten en het tweede kansonderwijs voor volwassenen werd ondergebracht. Daar kwam in 1997 de Wet inburgering nieuwkomers (WIN) bovenop: nieuwkomers in Nederland moesten voortaan inburgeren en gemeenten kregen een gedwongen winkelnering bij de ROC's. De afgelopen jaren investeerden de ROC's flink in nieuw personeel en nieuwe gebouwen. Per jaar volgen ongeveer in Nederland 24.000 mensen een zogeheten inburgeringtraject. Daarnaast verzorgen de ROC's ook onderwijs aan zogenoemde oudkomers, met name werkloze migranten en vrouwen met kinderen die al langer in Nederland verblijven. Daarbij moet gedacht worden aan taallessen maar ook cursussen sociale redzaamheid. Hun aantal wordt op 450.000 geschat.

Margo Vliegenthart: ``Slechts enkele dagen voor de afronding van de afspraken tussen de gemeenten en het rijk werden wij op de hoogte gesteld. Er is geen moment overleg met ons geweest. Zo is het ook gegaan met de aankondiging van de bezuinigingen op de inburgering. We hoeven het niet met elkaar eens te zijn maar fatsoenlijk overleg is wel op zijn plaats.''

In haar brief verwijt Vliegenthart Nijs dat `het ontbreken van een ordelijk bestuurlijk overleg in schril contrast staat met Nijs haar roadshows'. Vliegenthart doelt hierbij op het publicitaire charmeoffensief dat Nijs de afgelopen weken voerde om draagvlak te creëren voor haar plannen met het middelbaar en hoger onderwijs.

Volgens Margo Vliegenthart is onduidelijk wie verantwoordelijk is voor het onderwijs aan inburgeraars omdat het beleid onder meerdere departementen valt. ``Het onderwijs valt nog steeds onder Nijs, de eisen die aan de inburgeraars worden gesteld horen bij het ministerie van Justitie van minister Verdonk van Vreemdelingenzaken en Integratie. De financiering van het grote stedenbeleid is ondergebracht bij het Ministerie van Binnenlandse Zaken en daar is ook weer een eigen minister, namelijk Thom de Graaf. De eerste bezuiniging ten koste van de inburgeringscursussen komt van het ministerie van Justitie. De beleidsverandering ten aan zien van de vrije besteding komt van het Grote Stedenbeleid. Maar als er vragen worden gesteld verwijzen de ministeries naar elkaar.''

Binnenkort komt minister Verdonk van Vreemdelingenzaken en Integratie met de contourennota Integratie. Vliegenthart: ``We zijn benieuwd naar de definitieve nota want het concept was niet erg sterk.'' Het lijkt er op dat er een vrije markt voor de inburgeringcursussen van de nieuwkomers komt. Wanneer het examen niet wordt gehaald, krijgt de nieuwkomer ook geen verblijfsvergunning. Ook `oudkomers' worden verplicht een cursus te volgen en bij hen wordt gedacht aan korting op een uitkering. Daarnaast krijgen de inburgeraars zelf de keus waar zij hun cursus gaan volgen. Vliegenthart: ``Ik ben helemaal niet principieel tegen een vrije markt maar zonder flankerend beleid voor een overgang naar eerlijke marktwerking is het voor de ROC's wel heel moeilijk om te concurreren met ander aanbieders. De instellingen zullen gedwongen worden om de vraag te stellen of ze met de inburgering door kunnen gaan.''

prikkels

``Er is ook geen sprake meer van een evenwicht in de rechten en plichten van een inburgeraar. De verplichting wordt nu heel eenzijdig neergelegd bij de inburgeraar zonder zekerheid dat er ook een kwalitatief goed aanbod is. Natuurlijk hebben inburgeraars ook zelf verantwoordelijkheid en zouden er meer prikkels moeten komen. Maar dit beleid zegt: `Zoek het zelf maar uit.' Van de kant van overheid komt niets meer. Er worden als het aan Verdonk ligt alleen eisen gesteld aan het examen. Zo geef je dubieuze aanbieders juist een kans. Een bruid uit Marokko kan door haar man gedwongen worden een cursus te volgen bij de moskee waardoor het inburgeren niet veel voorstelt. Wanneer zij haar examen niet haalt, liggen de gevolgen bij haar. Dit beleid staat haaks op het idee dat iedereen moet meedoen en aan het werk gaan. Wij bieden als ROC's de onderwijsinfrastructuur waarbij migranten naast een taalcursus ook een beroepsopleiding volgen. Die aanpak komt nu onder druk. Het is paradoxaal beleid.''

Hans Schutte van het ROC Nijmegen: ``Waar aan de ene kant wordt gepleit voor meer integratie, wordt het beleid aan de andere kant afgebroken. Gaan we nu weer terug naar het vrijwilligerscircuit waar we nog niet zolang geleden in zaten? Over een paar jaar hebben we spijt als haren op ons hoofd. En dan komt er zeker weer een onderzoek waarom het fout is gegaan?''