Iconoclast

Een mooie zin in het tweede deel van Kasparovs My great predecessors gaat over Euwe: ,,Hij miste de kwaliteiten of misschien ook de gebreken om wereldkampioen te blijven.''

Het doet vermoeden dat Kasparov beseft dat je een beetje een maniak moet zijn om lang aan de top te blijven. Misschien bedoelt hij ook dat hij net als Euwe die menselijke gebreken mist, omdat hij in 2000 zijn wereldkampioenschap kwijtraakte.

Begin april kwam de nieuwe ratinglijst uit en ergens las ik dat Kasparov een nieuw dieptepunt had bereikt. Zijn dieptepunt is voor anderen een onbereikbaar ideaal. Je ziet een grafiek met de ontwikkeling van de ratings in de afgelopen jaren. Rode, gele, blauwe en groene lijntjes kronkelen door elkaar; dan is de een boven, dan weer een ander. Hoog in de lucht, als een arend boven het gekrioel in het veld, zweeft de zwarte lijn van Kasparov.

Zijn nieuwe dieptepunt ziet er zo uit: 1. Kasparov 2817 2. Anand 2774 3. Kramnik 2764 4. Leko 2741 5. Topalov 2737. We zien dat het verschil tussen hem en nummer twee nog steeds groter is dan dat tussen de nummers twee en vijf.

Je zou kunnen beargumenteren dat Anand nu de sterkste schaker ter wereld is, schreef een commentator. Misschien is dat zo. Anand zelf wijst er op dat de veranderingen in de ratings veel langzamer gaan dan de veranderingen in speelkracht.

Ook zou hij graag zien dat de resultaten van vluggertjes en rapidpartijen werden meegeteld. Dat zou hem helpen, want hij wordt als de koning van het snelle schaak beschouwd.

Toch won hij deze keer niet het Ambertoernooi in Monaco, dat vorige week eindigde. In het gecombineerde klassement van blindpartijen en rapidpartijen deelden Alexander Morozevitsj en Vladimir Kramnik de eerste plaats met 14,5 uit 22 en Anand werd derde met 13,5 punt.

De grote iconoclast Morozevitsj verbaasde en verrukte met zijn schijnbaar zorgeloze onorthodoxe spel. Is het mogelijk om tegen een ervaren topschaker als Boris Gelfand met zwart het door iedereen als volstrekt inferieur beschouwde Albin-gambiet te spelen, en dan al na vijftien zetten gewonnen te staan? Morozevitsj deed het.

De blindpartij die hij van Anand won was zo ingewikkeld dat je als commentator de neiging hebt om af te zien van een poging tot begrip en het oordeel maar aan de computer over te laten. De spelers moesten de problemen zelf oplossen in een bedenktijd van 25 minuten + 20 seconden per zet, zonder de stukken te kunnen zien.

Wit Anand-zwart Morozevitsj

1. e2-e4 e7-e6 2. d2-d4 d7-d5 3. Pb1-c3 Pg8-f6 4. e4-e5 Pf6-d7 5. f2-f4 c7-c5 6. Pg1-f3 Pb8-c6 7. Lc1-e3 a7-a6 8. Dd1-d2 b7-b5 9. h2-h4 b5-b4 10. Pc3-e2 Hier heeft Anand vroeger 10. Pa4 aanbevolen, maar inmiddels is hij kennelijk op andere gedachten gekomen. 10...Lf8-e7 11. d4xc5 Pd7xc5 12. Pe2-g3 h7-h5 13. Lf1-e2 g7-g6 14. 0-0 Pc5-a4 15. c2-c3 b4xc3 16. b2xc3 Dd8-a5 17. Ta1-c1 Lc8-d7 18. Tc1-c2 Pc6-a7 In volle gemoedsrust gaat Morozevitsj op wits zwakke c-pion af, alsof hem aan de andere kant van het bord niets kan gebeuren. 19. Pf3-g5 Pa7-b5 20. f4-f5 Maar Anand zit niet stil. Eerst een pionoffer. 20...g6xf5 21. Pg5xf7 Gevolgd door een stukoffer. Als zwart het aan zou nemen met 21...Kxf7 volgt een tweede stukoffer: 22. Pxf5, waarna wit een geweldige koningsaanval zou hebben. 21...d5-d4 Met deze tegenactie verstoort hij wits plannen. Maar als die nu nuchter met 22. Pxh8 materiaal had gepakt, zou zwart er slecht aan toe zijn. Anand is echter nog steeds in de stemming om te offeren. 22. Pg3xf5 e6xf5 23. Pf7xh8 d4xe3 24. Dd2-d5 0-0-0 25. c3-c4

MmldMmMB

mMmicMmM

gmMmMmMm

ehmKAgmg

hmGmMmMA

mMmMaMmM

GmJmImGm

mMmMmJFM

Een heksenketel en dat in een blindpartij met ongeveer een half uur bedenktijd. De complicaties zijn onoverzienbaar. 25...Kc8-b8 Met deze koele zet houdt zwart het hoofd boven water. 26. e5-e6 Nog meer olie op het vuur. 26...Pa4-c3 27. Tc2xc3 Ld7-c8 28. Dd5xf5 Da5xc3 29. c4xb5 Td8xh8 30. b5xa6 Th8-f8 Wit heeft de winst laten glippen, maar kan nog remise maken met 31. Db1+ Ka7 32. Tc1 Db4 33. Dxb4 Lxb4 34. e7 Te8 35. Lxh5 Txe7 36. Txc8 e2 37. Lxe2. Misschien hoopte Anand nog op meer. 31. Tf1-b1+ Kb8-a7 32. Df5-e4 Dc3-c7 33. De4-d4+ Dc7-c5 34. Dd4-e4 Dc5-c7 35. De4-d4+ Le7-c5 Wits aanval is afgeslagen en de drie pionnen die hij voor zijn stuk heeft zijn hier niet genoeg. 36. Tb1-c1 Tf8-f5 37. Dd4-c4 Tf5-e5 38. Dc4-b3 Te5xe6 39. a2-a4 Te6-e5 40. Db3-b5 Dc7-b6 41. Tc1-b1 Db6xb5 42. a4xb5 Lc8-g4 43. Kg1-f1 Te5-f5+ 44. Le2-f3 Lg4xf3 45. g2xf3 Tf5xf3+ 46. Kf1-e2 Tf3-f2+ Wit gaf op.