Eeuwfeest voor polshorloge

Honderd jaar geleden creëerde juwelier-horlogemaker Louis Cartier voor luchtvaartpionier Alberto Santos-Dumont het eerste polshorloge. Het eeuwfeest werd woensdag gevierd met een grand diner en een nieuw horloge.

Op zijn tiende verslindt Alberto Santos-Dumont (1872-1932) alle werken van Jules Verne. Later heeft deze zoon van een schatrijke Braziliaanse koffieplantagehouder royale mogelijkheden om zijn eigen vliegfantasieën te realiseren. Na wat experimenten met zijn felgele ballon Brazil, gemaakt van Japanse zijde en bamboe, is de tijd rijp voor spraakmakender daden. In 1901 onderneemt hij met een wonderlijk ogend staketsel een poging om vanaf het even buiten Parijs gelegen Saint Cloud op te stijgen, de Eiffeltoren te ronden en weer retour te vliegen.

Als hij deze solovlucht binnen dertig minuten voltooit, zal hij van de Parijse Aëro Club een prijs van 100.000 franc ontvangen. Een som die de vermogende Petit Santos, zoals zijn Parijse koosnaam luidt, wil schenken aan de armen van de stad. Ondanks tienduizenden met bolhoed zwaaiende stadgenoten eindigt zijn poging weinig fortuinlijk – maar zonder schrammen – in een muur van het Trocadéro Hotel.

Santos zou nog vaak de wetten van de zwaartekracht tarten, maar ongeschonden crashes bleken zijn specialiteit. In raak gesneden maatpakken, hoge witte boorden en een onafscheidelijk panamahoedje maakte deze Parijse trendsetter bij voorkeur noodlandingen op adellijk terrein. Zo vliegt hij geheel onbedoeld bijna door de ramen van villa Edmund Rothschild, een andere keer belandt hij in de tuinen van gravin Gaillard. Als bekendste aviateur van zijn tijd raakt de gesoigneerde avonturier met beide families bevriend, net als met juwelier Louis Cartier.

Na een tweede poging om binnen een half uur rond de Eiffeltoren te vliegen, mist Santos de prijs op slechts veertig seconden. Tijdens de vlucht heeft hij zijn handen vol aan het hanteren van kabels en andere instrumenten en is er geen tijd om zijn vesthorloge ter hand te nemen. Volgens de annalen van Cartier bespreekt hij die avond in zijn stamrestaurant Maxim's met Louis Cartier over een betere manier voor tijdwaarneming. Samen met horlogemaker Edmond Jaeger gaat Cartier in 1904 aan de slag en komt met een prototype polshorloge, waarmee Santos de tijd in de gaten kan houden terwijl hij aan de instrumenten zit.

Met zijn uitgesproken kledingstijl, waarbij deze dwerg dandy zijn kleinheid verdoezelt met speciale verhogingen in zijn schoenen, heeft Santos een horde modebewuste volgelingen, die hetzelfde polshorloge wensen, het Santos-horloge dat na een eeuw nog altijd te koop is. Afgelopen woensdag werd het jubileum even buiten Parijs gevierd in het Musée de l'Air et de l'Espace in Le Bourget.

Op Le Bourget vlogen uit vrijwel alle Europese landen private jets binnen met beroemdheden voor een zeshonderd koppig `grand diner' onder twee oude Concordes. Het aanrichten van grootse banketten zit de Fransen nog altijd goed in de vingers. Europese voetbalhelden, filmsterren en andere aansprekende figuren zaten aan.

De Nederlandse vips arriveerden met de privé-jet van kristalfamilie Swarovski. Aan tafel zaten Cartier-adepten als Jeroen Krabbé, Ruud Gullit en Joop Braakhekke, al wist de Amsterdamse restaurateur niet precies welk klokje hij draagt: ,,Jezus, hoe heet hij ook al weer? Hij is in elk geval limited.'' Ruud Gullit vindt dat horloges veel meer over iemand zeggen dan een auto. ,,Ik heb jaren lang gereden in een Fiat Uno en in een oud Peugeotje met een Rolex Daytona uit de jaren vijftig om mijn pols.''

Jeroen Krabbé houdt van alles wat glimt, maar is niet zo bezitterig: ,,Mijn filmcarrière is de Cartier-kant van mijn leven. Ik ben niet zo'n glamourboy en kom bij de Cartier-boutique voorrijden op een oude fiets. Al ga ik er bij vertrek wel zo chic mogelijk op zitten.''

Tijdens het diner maakten de gasten een imaginaire vliegreis door middel van een spectaculaire tweedimensionale lasershow. Langs de tafels trokken wolken en de oude toestellen van Santos-Dumont voorbij. Aanwezigen als de Spaanse koninklijke familie, actrice Monica Belluci en de Britse lifestyle-tycoon Sir Terence Conran keken daarbij als kinderen die voor het eerst in Disneyland zijn beland.

Kinderlijke blijheid openbaarde zich ook bij een deel van de gasten, toen er tachtig exemplaren van het nieuwste Santos-horloge werden uitgedeeld. Wat deed Krabbé nu met zijn oude? ,,Die laat ik vannacht op het nachtkastje liggen voor het kamermeisje.''