Beurzen in China zijn gokhuizen

De beurzen in China vormen de paradox van de economische expansie: ze presteren het slechtst ter wereld. Maar Hongkong fungeert door zijn grote financiële expertise als China's venster op de wereld. Passeert Hongkong straks Tokio? ,,Absoluut.''

Robuust oogt de stier voor het beursgebouw. De vele voetgangers op straat gaan er achteloos aan voorbij, alsof ze van het vervaarlijke standbeeld niet bepaald onder de indruk zijn. Het 38 verdiepingen hoge, blauwglanzende gebouw in het drukke centrum van de Zuid-Chinese stad Shenzhen huisvest de dealingrooms van China's op een na grootste effectenbeurs, maar al jaren is behalve de stier van een bull-markt geen spoor te vinden. Niet in Shenzhen en evenmin in Shanghai, waar China's andere, grootste effectenbeurs is gevestigd. Zij zijn de paradox van China's economische expansie. Vorig jaar waren ze de slechtst presterende beurzen ter wereld.

,,Het zijn gokhuizen, meer niet'', zegt Andy Xie, managing director van de Amerikaanse zakenbank Morgan Stanley in Hongkong. ,,Chinezen houden van gokken.'' Chinese ondernemingen zoeken hun financiële expansie niet in moederland China, maar in Hongkong. Niet eens zozeer om er kapitaal aan te trekken, tenslotte is in China zelf de bankwereld scheutig met geld, maar om hun `corporate governance' te verbeteren en te wennen aan regels, wegens de hoog ontwikkelde, professionele expertise van Hongkong.

,,Ga je in Hongkong of New York naar de beurs'', zegt de Amerikaan Glenn Henrickson, beursconsulent, ,,dan heb je bij wijze van spreken elke dag met kiezers te maken die hun stem uitbrengen.'' En de Chinese machthebbers weten dat, maken er gretig gebruik van en moedigen de buitenlandse beursgangen aan. De privatisering van China gebeurt niet in China, maar in Hongkong en New York.

In China zelf worden emissies nog mondjesmaat toegestaan. Staatsbedrijven gaan altijd voor. ,,Je reinste subsidiëring'', zegt Xie van Morgan Stanley. Op een aantal privé-fondsen na heeft de staat driekwart van alle beursfondsen in handen. De prijzen zijn geïnflateerd (buitensporige koers/winstverhouding). De machthebbers houden de prijzen kunstmatig hoog door de beloofde privatisering almaar uit te stellen. Want meer aanbod zou de koersen misschien onderuit kunnen halen en de goklust bederven en, voor de Chinese machthebbers een schrikbeeld, de gokker kwaad kunnen maken. Privatisering in het buitenland is veiliger: een teleurgestelde buitenlandse belegger zaait in China geen onrust.

Om de Chinese belegger te beschermen werken China's financiële toezichthouders met kracht aan hun reputatie. De Rekenkamer, de beurstoezichthouder, het ministerie van Financiën, allemaal beijveren ze zich om misstanden aan de kaak te stellen: vervalste accountantsverklaringen, gerommel met de boekhouding, geïnflateerde winsten. Het is er in China allemaal. Schandalen zijn er in Europa en Amerika ook, en China zit in een overgangfase, relativeert Dong Tao, econoom bij de Zwitserse zakenbank CSFB in Hongkong. ,,Rot zijn als een mispel is niet alleen aan Chinese bedrijven voorbehouden.''

Juist wegens het gebrek aan vertrouwen is het openstellen in 1998 van de Chinese beurzen voor buitenlandse beleggers nooit goed van de grond gekomen. Chinese fondsen in Hongkong daarentegen genieten onder beleggers warme belangstelling, begin dit jaar zelfs hartstochtelijke belangstelling.

[Vervolg CHINA: pagina 11]

CHINA

Hongkong vaart wel bij expansie China

[Vervolg van pagina 9]

,,De zakenbanken die hun beursgang begeleidden verdienden er goed aan'', zegt beursconsulent Henricksen. Maar de hype lijkt weer weggeëbd.

Niet naar Chinese privé-ondernemingen (P-shares) gaat daarbij de meeste belangstelling uit, maar paradoxaal genoeg naar staatsbedrijven (H-shares) en in Hongkong gevestigde staatsbedrijven die in China hun hoofdactiviteit hebben (Red Chips). Beleggers in Hongkong geloven dat de Chinese machthebbers deze bedrijven altijd wel zullen beschermen; met het oog op de voorgenomen, grootscheepse Chinese privatisering zouden zij het vertrouwen van de financiële markten niet willen beschamen.

Toch zijn zulke staatsbedrijven niet per se door de staat beschermde monopolies meer. Hun onderlinge concurrentie, zoals in de mobieletelecomsector, wordt door de machthebbers aggressief bevorderd. Het zijn ook niet allemaal inferieure staatsbedrijven meer, zoals wel bij de hypes in 1994 en 1998 in Hongkong, toen beleggers vervolgens naar hun geld konden fluiten. Buitenlandse beleggers blijven daarom de voorkeur geven aan beursgangen van – op afstand nog – door de staat gecontroleerde ondernemingen boven privé-bedrijven (waarmee het soms slecht afliep). ,,Heeft met kredietrisico's te maken'', zegt Daniel Poon, directeur van ABN Amro in Hongkong.

Hongkong, door beleggers liefkozend `China's venster op de wereld' gedoopt, vaart wel bij China's economische expansie: vorig jaar verdubbelde de H-share-index en steeg de Red-Chip-index met 41 procent. Eind vorig jaar waren er in totaal 243 Chinese ondernemingen in Hongkong genoteerd. In de toonaangevende Hang-Sengindex zijn 9 van de 33 fondsen Chinese ondernemingen zoals als Legend, Cosco, China Mobile, China Unicom. Ondanks sars steeg vorig jaar de Hang-Sengindex met 53,3 procent tot een gemiddelde dagomzet van 10,4 miljard Hongkongse dollar (1,1 miljard euro). Hongkong stond eind vorig jaar (in beurswaarde, in Amerikaanse dollars) op de 10de plaats in de wereld tegen Shanghai op de 14de en Shenzhen op de 23ste en is, op Tokio na, de grootste beurs van Azië.

Shanghai zal misschien Hongkong willen inhalen. Shanghai is ambitieus genoeg. En al is China naar zijn smaak groot genoeg voor twee financiële centra, toch zal volgens Poon van ABN Amro dat nog vele jaren op zich laten wachten. In China zal men eerst het vak onder de knie moeten krijgen, zeggen ze in Hongkong. Passeert dankzij China's economische expansie dan Hongkong straks misschien Tokio, de op een na grootste beurs ter wereld? ,,Absoluut'', zegt Poon.

Dit is de tweede aflevering in de serie over `China's nieuwe sprong voorwaarts'. De eerste verscheen op 3 april en is te lezen op www.nrc.nl