1974

Nederland heeft in 1974 de finale van het WK voetbal terecht verloren. Zeg nou zelf: hoe overtuigend is het dat Johan Cruijff aanvankelijk tien dagen vóór de finale op vakantie wilde? Daarmee wekte hij niet de indruk te denken ver te kunnen komen op dat WK. Want tien dagen voor die finale van 7 juli had Oranje nog niet tegen de DDR en Brazilië gespeeld. Cruijff ging er in het begin wellicht vanuit dat zelfs het overleven van de eerste ronde te veel was.

Het staat in het binnenkort te verschijnen boek Wij waren de besten van Auke Kok. Daarin maakt hij een reconstructie van het Nederlands elftal op het toernooi in West-Duitsland. In ruim 350 pagina's ontstaat een beeld van een team dat binnen een maand de hele wereld in extase bracht, maar uiteindelijk ten onder ging aan een te grote druk. Het vermoeide de spelers – en niet alleen door het zwembadincident dat Cruijff uit zijn concentratie zou hebben gebracht. Het was meer, veel meer.

Zoals Kok laat zien, was het bijna onmogelijk dat Oranje van West-Duitsland zou winnen. Alhoewel er heel veel goed ging tijdens het WK, waren er belangrijke zaken die misliepen. Door de heersende verhoudingen binnen de selectie bijvoorbeeld verliep het toernooi voor Ruud Geels dramatisch. De spelers uit de Randstad werden naarmate de verveling groeide steeds overheersender. ,,De ergste periode uit mijn leven'', noemde Geels die tijd. Aan de eettafel werd de spits stelselmatig getreiterd door `Schnabbel & Babbel', ofwel Ruud Krol en Wim Suurbier. Geels: ,,Ik ging op het laatst met knikkende knieën de trap af als we moesten eten.''

Om zoiets te voorkomen moet een bondscoach ingrijpen, maar Rinus Michels deed niets. Hij was ook regelmatig uithuizig, omdat hij tevens trainer was van Barcelona. Cruijff, óók uit de Randstad, werd daarmee de meest constante schakel. Maar net als Michels zei hij er niets over. Zo zijn de voetbalwetten nu eenmaal, vonden ze.

Grootste fout volgens de analyse van Kok was de slechte voorbereiding op het duel tegen West-Duitsland. Spion Cor van der Hart had het hele toernooi uitmuntende rapporten gemaakt van de tegenstanders van Nederland, maar was er niet bij toen West-Duitsland tegen Polen speelde. Een van die twee zou de tegenstander in de finale zijn, maar Van der Hart was na een incident met drank weggestuurd en niet vervangen. Dat was niet slim, want het Duitse team had zich tijdens het WK enorm ontwikkeld. Omdat Michels dat niet wist, had Oranje moeite met vooral het spel van Berti Vogts en Wolfgang Overath.

Nederland was met open ogen in een val getuind, concludeert Kok. ,,De val van de zelfoverschatting, van de slordige voorbereiding, de gebrekkige discipline, de hooghartigheid, de gemakzucht, de gebrekkige kennis van de tegenstander.''

Maar de legende blijft, dat wel.