Wietbeleid moet anders, hoe dan ook

Terwijl het kabinet het wietgebruik terug wil dringen, wil Amsterdam cannabis juist legaliseren om drugsproblemen op te lossen.

De voor- en tegenstanders onderschrijven de problemen van het huidige coffeeshopbeleid. Maar de oplossingen die ze aandragen zijn volledig tegengesteld. Aanscherpen, zeggen de ministers Donner (Justitie) en Hoogervorst (Volksgezondheid), in de wetenschap dat een volledig verbod niet haalbaar is. Nee: omgekeerd, zeggen de voorstanders van het gedoogbeleid, laten we het nog verder legaliseren en ook de teelt niet langer verbieden.

Al tientallen jaren sleept dit debat over het gedogen van softdrugs zich voort. Daarom presenteerde de Amsterdamse gemeenteraad gisteren het manifest Open de achterdeur, waarin alle partijen met uitzondering van het CDA het kabinet oproepen de teelt van cannabis te legaliseren. Met die ,,voltooiing van het Nederlandse softdrugsbeleid'' kan er eindelijk iets gedaan worden aan de greep die de ,,georganiseerde misdaad'' nu heeft op de productie van softdrugs, zo schrijven de partijen. Amsterdam hoopt dat ook andere gemeenten en de Tweede Kamer zich achter de oproep scharen.

De huidige situatie betekent dat de verkoop van cannabis getolereerd wordt via coffeeshops. Dit is ooit ingesteld om de scheiding van soft- en harddrugs en een betere controle te bewerken. Maar volgens de Amsterdamse partijen ,,bijt dit beleid in de eigen staart''. Want volgens hen doen veel coffeeshophouders ,,noodgedwongen zaken met criminelen om aan hun koopwaar te komen'', omdat de productie ervan verboden is. Dit levert problemen op voor de volksgezondheid omdat de kwaliteit niet onder controle staat, veroorzaakt problemen in wijken waar massaal illegaal geteeld wordt en brengt de leefbaarheid in die buurten in gevaar, aldus het manifest.

Maar legalisering is volgens Donner en Hoogervorst ,,niet aan de orde'', schrijven zij in de cannabisbrief, die vandaag in de ministerraad besproken wordt. Dat is volgens hen onmogelijk gezien de internationale verplichtingen. Zelfs als het mogelijk was, willen de ministers het beleid toch aanscherpen. ,,De sterke stijging van het THC-gehalte in cannabis en de relatie tussen cannabisgebruik en psychische aandoeningen geven aanleiding tot zorg'', zo staat in de brief. En juist de bescherming van de volksgezondheid is een van de drie pijlers van het Nederlandse drugsbeleid. Het ,,ontmoedigingsbeleid'' verdient daarom volgens het kabinet een ,,nieuwe impuls''.

Die nieuwe impuls bestaat onder andere uit het plaatsen van cannabis met een hoog THC-gehalte op lijst 1 van de Opiumwet, dezelfde lijst waarop nu ook xtc en cocaïne staan, als nieuw onderzoek ,,onaanvaardbare gezondheidsrisico's aantoont''. Dit komt neer op een verbod. Daarnaast komt op het grootschalig telen van cannabis een straf van ten minste vijf jaar te staan. En om de verkoop aan niet-ingezetenen te ontmoedigen, wil het kabinet een experiment beginnen in Maastricht, een van de grensgemeenten die veel last hebben van drugstoeristen.

De gemeenteraad van Amsterdam erkent ook het probleem met het THC-gehalte in cannabis, maar ziet ook hiervoor de oplossing in legalisering van de teelt. Geef die vrij, en het gehalte van de werkzame stof kan getest en beïnvloed worden, zo redeneert de raad.

Raadslid Ruud Nederveen (VVD) erkent dat het manifest van de Amsterdamse gemeenteraad lijnrecht tegenover de plannen van het kabinet staat. Maar volgens hem is de minister zich niet bewust van de problemen waarmee de lokale overheden dagelijks geconfronteerd worden: ,,Laten we een beetje pragmatisch denken. Laat Donner eerst de gemeentes de ruimte geven om te experimenteren met een vrije teelt.'' Raadslid Saskia Bruines (D66) sluit zich daar bij aan. ,,Hoe je het ook wendt of keert, het wordt toch wel gebruikt.''

Volgens hen is de angst dat het gebruik door verdere legalisering een grote vlucht zou nemen onterecht. Met de plannen van Donner verandert er niks ten goede, vrezen ze. Het illegaal kweken zal lucratief blijven en kwaliteitscontrole blijft onmogelijk. En dat cannabis met een hoog THC-gehalte mogelijk verboden wordt, is volgens Nederveen een schijnoplossing. ,,Je denkt toch niet dat gebruikers dan opeens zeggen, oh, maar dan gebruik ik maar niet meer.''