Weer strijd in Afghanistan, nu in het noorden

De Afghaanse regering van president Hamid Karzai heeft troepen van het nieuwe Afghaanse nationale leger naar het noorden van het land gestuurd om de Oezbeekse krijgsheer Rashid Dostam in bedwang te houden. Het privé-leger van Dostam is de afgelopen dagen in de noordelijke provincie Faryab slaags geraakt met troepen van de provinciale gouverneur Anaytullah Anayat, die loyaal is aan de centrale regering in de hoofdstad Kabul. Volgens gouverneur Anayat zijn bij de gevechten ,,zeker doden'' gevallen, maar hij kon niet zeggen hoeveel.

De geweldsexplosie in het noorden is een nieuwe lakmoesproef voor president Karzai om zijn gezag tot buiten Kabul uit te breiden. Een soortgelijke krachtmeting deed zich vorige maand voor in de westelijke stad Herat, waar het regeringsleger slaags raakte met privé-milities van de Tadzjiekse krijgsheer Ismail Khan, heer en meester in het grensgebied met Iran. De gevechten braken toen uit na de gewelddadige dood van een zoon van Ismail Khan, Mirwais Sadeq, die minister van Luchtvaart was in de regering van Karzai.

Net als Ismail Khan betuigde krijgsheer Dostam na de verdrijving van de Talibaan zijn steun aan de regering in Kabul, maar gaf hij er de voorkeur aan in zijn eigen gebied te blijven heersen boven het aanvaarden van een ministerspost in Kabul. Kennelijk is de status-quo tussen hem en de regering nu verbroken, en komen latente spanningen aan de oppervlakte. Volgens ooggetuigen stonden vanochtend honderden net opgeleide soldaten van het nieuwe Afghaanse leger te wachten op het vliegveld van Kabul om met Amerikaanse transporttoestellen naar het noorden te worden overgevlogen.

Boerenzoon Dostam, geboren in 1955 en ooit vakbondsleider, was commandant van een Oezbeekse militie die de zijde koos van de Sovjet-Unie bij de inval in Afghanistan in 1979. Toen het tij keerde, liep hij in 1992 over naar het islamitische verzet, wat de genadeklap gaf aan het zieltogende communistische regime van Najibullah.

Dostam, berucht om zijn wreedheid, was een van de krijgsheren die door de VS werden gekocht om te helpen de Talibaan te verdrijven. Dostam profileerde zich de afgelopen tijd als politicus, maar haalde toch vooral het nieuws door strijd met zijn Tadzjiekse rivaal Atta.