`Stoneder dan stoned kan niet'

Het THC-gehalte in wiet, de stof die de roes veroorzaakt, stijgt de laatste drie jaar. Hoe komt dat eigenlijk? En: is het erg? Niet meteen, zeggen de kenners. Ja, vrezen de ministers.

,,Kijk, dit is de boosdoener'', zegt Arthur en hij tikt met zijn nagel op de witte spikkeltjes op de binnenkant van het zakje wiet. Arthur verkoopt het spul al tien jaar in de Utrechtse coffeeshop Andersom. ,,Die kleine witte kristalletjes, dát is THC. In dit zakje zitten er veel. Dat betekent dat er veel THC in deze wiet zit.''

THC (tetrahydrocannabinol) is de stof in cannabis waarvan je `high' wordt als je een joint rookt. Er zitten nog 63 andere `cannabinoïden' in hennep (wiet), zegt onderzoeker Marcel Toonen van de Universiteit Wageningen, maar ,,THC is de stof waarvan aangetoond is dat hij een euforische werking heeft''.

Het percentage THC in nederwiet, de cannabis die in Nederland wordt geteeld, stijgt de laatste jaren, zo blijkt volgens het Trimbos instituut, dat onderzoek doet naar verslavingszorg. Van gemiddeld 8 procent in 1999, naar 15 procent in 2002. Er is een trend: ,,We zien steeds vaker zwaardere wiet in coffeeshops'', zegt een woordvoerder.

Of dat schadelijk is voor de blowers weet niemand. ,,Wat we wél weten, is dat het roken van cannabis verslavend is en op de lange termijn kanker en psychische problemen kan veroorzaken'', zegt de Trimbos-woordvoerder. ,,Maar we vinden het te kort door de bocht om te zeggen `het THC-gehalte stijgt, dus worden mensen er gek van'.''

Dus moet er eerst onderzoek worden gedaan. En dat komt er, nu de ministers Donner (Justitie) en Hoogervorst (Volksgezondeheid) zijn geschrokken van de gestegen THC-concentratie in nederwiet. Als blijkt dat het roken van sterke wiet ,,onaanvaardbare gezondheidseffecten teweegbrengt'', zo schrijft Donner in zijn cannabisbrief die vandaag in de Tweede Kamer wordt besproken, wil hij ze tot harddrug verklaren. Net als cocaïne, xtc en hasjolie.

Joachim (21) ,,fulltime blower'' zoals hij zichzelf noemt, vindt het allemaal maar onzin, die hele THC-discussie, zegt hij, terwijl hij beneden aan een tafel in Andersom zijn wiet zit te `sprokkelen' (verkruimelen). Hij is niet zo bezig met THC. Hij legt iedere dag vijftien euro op de balie en dan zoekt verkoper Arthur voor hem de mooiste wiet uit.

Bovendien, hou eens op zeg. Nederwiet een harddrug? Zet dan ook meteen alcohol op de lijst, zegt hij. ,,Een achttienjarige kan nu naar de slijter lopen, twee flessen jenever kopen en zich dooddrinken. Datzelfde lukt hem niet met wiet.'' Ja, de nederwiet is sterker geworden de laatste jaren, dat is waar. Toeristen zijn vaak al de weg kwijt na een paar trekjes. Maar hijzelf (,,Ik blow nu zes jaar, ben de hele dag stoned'') weet hoe hij daarmee om moet gaan: minder en langzamer roken. ,,Hoe sterker de wiet, hoe langer je met een joint doet. Whiskey drink je ook niet met grote slokken. En stoned-er dan stoned kan je niet worden. Als je dan doorgaat, val je alleen maar in slaap.''

Verkoper Arthur is zo roekeloos niet. Hij ziet wel degelijk de gevaren van het roken van cannabis. ,,Je kan er paranoïde van raken. Die effecten moet je niet wegwuiven. Ik heb zelf ook wel eens mijn maffe momenten gehad. Maar het wapen daartegen is niet verbieden, het wapen is goede voorlichting. Op scholen, in coffeeshops.''

Cannabisdeskundige Mario Lap, directeur van de stichting Drugtext, is blij dat er ,,eindelijk een onderzoek komt naar de werking van cannabis'', zegt hij. Maar noemt het ,,onzin'' als er alleen naar het THC-gehalte wordt gekeken. ,,Dat is een van de tientallen werkzame bestanddelen in nederwiet.'' Hij stelt dat het kabinet een denkfout maakt door softdrugs te vergelijken met alcohol, waarin maar één werkzaam bestanddeel verantwoordelijk is voor het roes-effect.

Bovendien is de verhoging van het THC-gehalte in wiet volgens hem juist een teken dat de wiet beter wordt. ,,Nederwiet is een heel zuiver product, en nu willen ze dat misschien gaan verbieden. Vergelijk het eens met wat er in Engeland aan wiet wordt gemaakt. Daar vind je autobanden in terug.''

Zware wiet is duurder in de coffeeshop, brengt dus meer op voor de teler. En de vraag ernaar is ook toegenomen, signaleert verkoper Arthur van coffeeshop Andersom. Volgens Marcel Toonen van Plant Research International, onderdeel van de Universiteit Wageningen, is het THC-gehalte in nederwiet de laatste jaren gestegen doordat de teelt- en veredelingsmethoden van nederwiet ,,steeds volwassener zijn geworden'', zegt hij. ,,Het gaat eigenlijk net als met het veredelen van steeds mooiere, rodere tulpen. Je selecteert planten met een hoge concentratie THC en die kruis je met elkaar.''

Toonen van Plant Research International kruist in Wageningen ook hennep. Hij `maakt' echter planten met een zo laag mogelijk THC-gehalte. Om uit te zoeken hoe de vezelproductie van de plant kan worden vergroot voor de productie van textiel of isolatiemateriaal. ,,Het maximaal toegestane percentage THC in dat soort cannabis mag van de Europese Unie 0,2 zijn.'' De wetenschap is er nog niet uit waarom hennep THC aanmaakt, zegt Toonen. Vermoedt wordt dat de plant de stof gebruikt als insectenwerend middel. Overigens is het niet THC die de plant maakt, maar THC-zuur. Dat wordt pas door het roken omgezet in THC.

Uiteindelijk lost het probleem zichzelf op, zegt Toonen. Er is een limiet aan wat een plant aan THC kan hebben. ,,Wordt het te hoog, dan zie je dat andere noodzakelijke functies, zoals de voortplanting, niet meer kunnen plaatsvinden.'' Die grens ligt in ieder geval boven de 18 procent, zegt Toonen. ,,Maar uiteindelijk stopt het.''

Arthur heeft geen laboratorium, zoals Toonen. Hij test alle wiet uit Andersom zelf om smaak en sterkte te testen. ,,Dat is het zware juk dat ik draag'', zegt hij. Hij rookt het liefst Super Haze: ,,Een heel lekker wietje met een krachtige high waarvan je toch niet op testbeeld gaat.'' Blower Joachim heeft geen favoriet merk. 's Ochtends iets lichter, 's avonds wat zwaarder. 's Middags in Andersom, lekker gezellig backgammon spelen. 's Avonds naar de Marokkaanse coffeeshop. ,,Daar hebben ze sterker, beter spul'', zegt hij. ,,De inkoop is illegaal. Misschien hebben zuidelijke mensen betere connecties in die wereld.''