Nog geen eind aan Britse belastingzaak TPG

TPG moest zijn aandeelhouders gisteren tekst en uitleg geven over problemen met de jaarrekening. Maar er vloeide geen bloed. ,,Hij was niet op de hoogte en dat baart ons zorgen.'

Geen muziek van U2, geen Marco Bakker in Afrika of bij VN-topman Kofi Annan. Voor de aandeelhoudersvergadering had bestuursvoorzitter Peter Bakker van post-, express en logistiekbedrijf TPG gisteren wel zijn meest deemoedige boetekleed aangetrokken. Hij was immers de eigenaren van zijn bedrijf tekst en uitleg verschuldigd over het al jarenlang zeurende probleem met de Britse fiscus, dat begin dit jaar in het gezicht van een kennelijk onwetende raad van bestuur explodeerde.

En Bakker moest ook uitleggen hoe dat probleem, met een door hem in februari nog als ,,maximaal' op 40 miljoen euro geraamde schadepost, nu als 59 miljoen in mindering op de winst over 2003 wordt gebracht. Terwijl het werkelijke bedrag nog afhankelijk is van de finale overeenkomst met UK Inland Revenue.

De 157 aanwezige aandeelhouders en hun vertegenwoordigers in cultureel centrum de Meervaart in Amsterdam hadden dus alle reden de topman aan een kruisverhoor te onderwerpen. Maar al snel was duidelijk: hier gaat geen bloed vloeien. Onder leiding van voorzitter Morris Tabaksblat van TPG's raad van commissarissen werd het een beschaafde vertoning, waarbij van de kant van TPG bij vlagen een inkijkje werd gegeven in de gang van zaken bij de top van het bedrijf in het afgelopen jaar.

TPG's aandeelhouders werden op 19 februari onaangenaam verrast door de mededeling dat de accountant de jaarrekening niet had willen aftekenen. Boekhoudproblemen? Na Enron, Ahold en Parmalat zat de schrik er goed in: de koers van het aandeel TPG daalde dan ook met ruim 5 procent.

Er moest, op last van de commissie verslaglegging van de raad van commissarissen, nog een onderzoek worden gedaan naar de problemen met de Britse belastingdienst. Namens die commissie gaf commissaris Jan Hommen – financieel topman van Philips – gisteren tekst en uitleg bij het onderzoek. Het bleek te gaan om verlieslatende valutacontracten van een TPG-dochter die volgens de fiscus ten onrechte als aftrekposten waren opgevoerd.

Het onderzoek was een spoedklus, de aandeelhoudersvergadering de eindstreep. Kernvraag: hoe was de informatievoorziening aan de Britse belastingdienst en aan de accountant. Het werk leidde ertoe dat er ,,door alle betrokkenen regelmatig 's avonds en in het weekend' aan deze zaak werd gewerkt, zo vertelde Hommen.

Niet alleen de aanstootgevende, maar àlle Britse belastingdossiers werden doorgelicht, alle managers ondervraagd. De raad van commissarissen voelde daarbij vooral de hete adem van de Amerikaanse beurswaakhond Securities and Exchange Commission in de nek, zo erkende Tabaksblat. En de affaire is nog niet afgerond. De commissarissen gaan verder onderzoeken ,,waarom de zaak zo laat aan het licht kwam'.

Volgens Hommen ,,heeft TPG geleerd' van deze affaire, die dan ook een ,,positief effect' op het bedrijf zal hebben. Ook bestuursvoorzitter Bakker zag een positieve kant: ,,Aangetoond is dat corporate governance (goed bestuur) bij TPG in de praktijk werkt'. TPG neemt maatregelen om herhaling te voorkomen, zoals het inhuren van een deskundige in Britse belastingzaken, specifieke trainingen voor directeuren wereldwijd en een strakkere controle door het hoofdkantoor op de lokale vestigingen. En voor het overige: ,,Ik bied u, aandeelhouders, mijn verontschuldigingen aan'.

Toch was dat voor aandeelhouder Ben van der Klis – tevens vertegenwoordiger van de Vereniging van Effectenbezitters (VEB) – niet afdoende. Voor hem was nog lang niet alles duidelijk over ,,deze smet op het blazoen van TPG'. Waarom was de schade hoger dan `maximaal' 40 miljoen, wie was verantwoordelijk, wat was de rol van Bakker – immers financiële- en topman in de jaren dat deze affaire speelde.

Bestuursvoorzitter Bakker kwam en komt er ook niet helemaal uit en vond het allemaal ,,heel vervelend'. Over de schade: ,,We dachten dat 40 miljoen het maximale was, we zijn daarin tekortgeschoten'. Over zijn rol: ,,Ik was de CFO in 1998, maar het gaat om een meerjarige discussie met de fiscus'.

Dat was voorzitter Tabaksblat niet concreet genoeg en hij vulde aan: ,,Het antwoord is dus dat hij niet volledig op de hoogte was, en dat is juist wat ons zorgen baart. Het gaat om de informatievoorziening. Er is weliswaar geen duidelijkheid over de verkeerde inschatting, maar er is ook geen aanwijzing van kwade opzet'.

Duidelijk is wel dat over deze zaak binnen TPG het laatste woord nog lang niet is gesproken. Maar de onuitgesproken suggestie van de VEB-vertegenwoordiger dat Bakkers verantwoordelijkheid ook consequenties voor hem zou moeten hebben, werd door Tabaksblat verworpen. ,,We zijn hier niet in het parlement.' Hommen sprak het verlossende woord: ,,Bakker noch andere leden van de raad van bestuur kan een verwijt worden gemaakt'.

De aandeelhouders kregen ook een inkijkje in de handelwijze van de commissarissen bij het ontslag van twee leden van de raad van bestuur: Roberto Rossi van de kwakkelende divisie Logistiek en Alan Jones van de divisie Express. Maar die laatste divisie is zeer succesvol; waarom moest Jones weg? ,,Het bedrijf moet zich gaan voelen en gedragen als één. In het verleden voelde een aantal delen zich onafhankelijk', zei bestuursvoorzitter Bakker. Dat bleek met name op de solist Jones te slaan. ,,We hebben met de zaak-Jones geworsteld', erkende Tabaksblat. ,,Het was bij Jones een klassiek verhaal: geef mij maar een divisie, dan run ik hem wel. Er was niet meer uit te komen, toen scheidden zich onze wegen.'

Maar ook die scheiding bleek moeizaam, viel uit de woorden van Tabaksblat op te maken. Jones is uiteindelijk vertrokken met een afkoopsom van 700.000 euro en een bijdrage aan zijn pensioenplan van 3,9 miljoen euro. Zó hoog, vroeg de vertegenwoordiger van de VEB verbaasd. ,,Oh, wat Jones wilde was nog veel hoger', zei Tabaksblat, ,,die 3,9 miljoen was het resultaat van een schikking.'

Gerectificeerd

Bakker

In het artikel Nog geen eind aan Britse belastingzaak TPG (8 april, pagina 16) is in de eerste zin sprake van Marco Bakker. Bedoeld is TPG-topman Peter Bakker.