Het beeld

Meer dan enige andere publieke omroep, zelfs de TROS, richt de KRO zich op nationalistische gevoelens bij de kijker. Zo was afgelopen vrijdag in Netwerk een reportage te zien over de nieuwe EU-lidstaten Litouwen, Polen en Slowakije, waar de xenofobie van afdroop. Verslaggever Cees Overgaauw had een treinreis gemaakt langs een corrupte president, Poolse grenswachten die `een toneelstukje' voor hem opvoerden en zigeuners discriminerende lokale politici in Kosice. Zijn gesprekspartners werkten voor kranten ,,met een onuitspreekbare titel'' of waren burgemeester van een stad waar hij de naam niet van noemde, volgens een schamper, vaak grievend geformuleerd, zelfgesproken commentaar. De boodschap was duidelijk: wij gaan corrupte, inefficiënte, racistische en achterlijke mensen de burcht Europa binnenhalen. Ze moeten zich in Hilversum snel thuis voelen.

`Het Nederlandgevoel' is het expliciete thema van een reeks uitzendingen van de KRO, die gisteren afgesloten werd met een warrige live-uitzending, waarin een `jury' van `echte Nederlanders' moest stemmen of een reeks begrippen al dan niet thuishoort in een fictief `handboek Holland'. Presentator Frits Spits kon niet goed uitleggen wat de bedoeling was: als je vóór `tolerantie' stemt, betekent dat dan dat je het een goede eigenschap vindt, constateert dat het een typisch Hollandse eigenschap is, of opinieert dat het een goede Hollandse eigenschap zou moeten zijn? En het wegstemmen van `de vlag' of `het Nederlands elftal', dat is zoiets als menen dat water niet nat is. Op voorspraak van negen `deskundigen' (,,het is een deftig soort Idols'', volgens Spits) werden begrippen als `de monarchie' (46 procent), `het opgeheven vingertje', `zuinigheid', `het leger' en `gezagsgetrouwheid' door een meerderheid weggestemd en op een groot scherm demonstratief in een klikobak geworpen. Een van de laagst scorende begrippen (33 procent) was `het christelijk geloof', maar alleen op dat moment sloeg de KRO de klikobak over.

Aan de Vertel het ons getitelde Poolse landdag waren drie programma's van de rubriek Reporter voorafgegaan, die de kijker rijp moesten maken voor het idee dat Nederland zijn erfgoed verkwanselt. In het eerste deel werd op even saaie als onbegrijpelijke wijze gesteld dat de KLM niet `verloren' had hoeven gaan.

In het tweede deel werden af en toe behartenswaardige dingen gezegd over de invloed van Washington en Brussel op de Nederlandse politiek, maar er werd wel erg gewichtig gedaan over de door de Amerikaanse regering betaalde oriëntatiereizen voor jonge Nederlandse politici. En in het derde deel moesten verschillende gasten, onder wie Ayaan Hirsi Ali, de in het slotdebat opduikende begrippen als `seksuele vrijheden' en `de koopmansgeest' een rapportcijfer toekennen, als sleutelbegrip voor nieuwe Nederlanders.

De VVD-politica kende, zoals te verwachten was, die seksuele vrijheden de hoogste score toe. Bij het panel van gisteravond vloog het als een van de weinige begrippen de klikobak in. Zo is de onderbuik!