Burgemeester in twee rondes laten kiezen

De burgemeester wordt vanaf maart 2006 direct gekozen twee weken vóór de gemeenteraadsverkiezingen. Als geen van de kandidaten dan een absolute meerderheid haalt, komt er een tweede ronde

Die tweede ronde valt samen met de raadsverkiezingen. Dat staat in de concept-wetsvoorstellen voor invoering van het gekozen burgemeesterschap, die minister De Graaf (Bestuurlijke Vernieuwing, D66) gisteren voor advies heeft rondgestuurd.

De Graaf wil de burgemeester een zwaardere rol geven dan hij nu heeft. Zo leidt hij de formatie van een nieuw college. Verder draagt hij wethouders voor bij de raad voor benoeming en eventueel voor ontslag. Bovendien bepaalt de burgemeester de portefeuilleverdeling van de wethouders in het college.

Uit het ontwerpwetsvoorstel blijkt dat kandidaat-burgemeesters zowel individueel als namens een politieke partij aan de verkiezingen kunnen deelnemen. Kandidaten kunnen niet tegelijk kandidaat zijn voor de gemeenteraad. Evenmin kunnen zij in verschillende gemeenten tegelijk kandidaat-burgemeester zijn.

Een eenmaal gekozen burgemeester kan bij een vertrouwensbreuk alleen met een tweederde meerderheid van de gemeenteraad naar huis worden gestuurd.

De Graaf houdt in het voorstel vast aan de invoering van het gekozen burgemeesterschap met ingang van maart 2006, tegelijk met de gemeenteraadsverkiezingen. Een meerderheid in de Tweede Kamer van CDA en PvdA is tegenstander van de invoering ineens en wil geleidelijke invoering, om te voorkomen dat alle zittende benoemde burgemeesters tegelijk worden ontslagen. De Graaf heeft grote bezwaren tegen gefaseerde invoering, onder meer omdat hij geen verschillende soorten burgemeesters wil. Wel stuurt hij de Tweede Kamer nog een notitie waarin andere invoeringsvarianten worden uitgewerkt. Daarmee komt hij tegemoet aan de wens van een meerderheid van de Tweede Kamer.

De voorstellen volgen op de hoofdlijnennotitie over de gekozen burgemeester waarover de Tweede Kamer de afgelopen maanden heeft gedebatteerd. Voordat de gekozen burgemeester kan worden ingevoerd, moeten Tweede en Eerste Kamer eerst in tweede lezing instemmen met een grondwetswijziging om de kroonbenoeming van de burgemeester af te schaffen.

De Graaf heeft de Tweede Kamer toegezegd ook een nieuwe grondwetswijziging in gang te zetten, om in de toekomst een einde te maken aan het voorzitterschap van de burgemeester van de gemeenteraad, waar hij zelf geen deel van uitmaakt.