Aanpak ter voorkoming van genocide

VN-secretaris-generaal Kofi Annan vindt dat er een speciale VN-adviseur moet komen om te waarschuwen voor een dreigende genocide. Hij zei dat gisteren in Genève bij de herdenking van de genocide in Rwanda tien jaar geleden.

Bij de herdenkingsplechtigheid in de Rwandese hoofdstad Kigali haalde de Rwandese president Paul Kagame fel uit naar de westerse mogendheden die in 1994 weigerden in te grijpen. Zijn kritiek op Frankrijk leidde tot een diplomatiek incident.

,,De genocide in Rwanda had nooit mogen plaatsvinden'', zei Annan tijdens een speciale zitting van de mensenrechtencommissie van de VN in Genève. Verenigde Naties, Veiligheidsraad, lidstaten en internationale media, allemaal hebben ze te weinig aandacht besteed ,,aan de steeds talrijker wordende voortekens van een ophanden zijnde ramp''. ,,We moeten allemaal onze verantwoordelijkheid erkennen omdat we niet méér hebben gedaan om de genocide te voorkomen of te stoppen. Maar zijn we er zeker van dat we effectiever en tijdig zouden reageren als we vandaag met een nieuw Rwanda worden geconfronteerd?''

Annan pleitte voor instelling van een waarschuwingssysteem zodat een dreigende genocide op tijd wordt onderkend. Maar hij waarschuwde dat zo'n mechanisme niet bestand is tegen gebrek aan politieke wil. ,,In elk geval zal niemand kunnen zeggen dat hij het niet wist.''

Bij de herdenking in Kigali erkende president Kagame dat het Rwandese volk uiteindelijk zelf verantwoordelijk is voor het bloedbad dat 937.000 mensen het leven kostte. Maar hij hekelde ook de internationale gemeenschap, die niet ingegrepen heeft. ,,Al die machtige naties beschouwden een miljoen levens als waardeloos, als statistische gegevens die wel konden worden gemist. (..) Ik moet er niet aan denken dat dit misschien te maken heeft met de huidskleur van deze Rwandezen.'' Kagame beloofde dat Rwandese troepen zullen ingrijpen als ,,een soortgelijke situatie zich ooit elders voordoet''.

De president herhaalde tijdens de plechtigheid zijn beschuldiging dat de Fransen ,,welbewust regeringstroepen en milities hebben bewapend en getraind'', terwijl ze wisten dat die zich opmaakten voor een genocide. ,,Ze hebben de brutaliteit hier te staan en zich niet te verontschuldigen'', zei hij in het bijzijn van de Franse onderminister van Buitenlandse Zaken, Renaud Muselier.

De Franse minister van Defensie, Michelle Alliot-Marie, noemde die aantijging in Parijs onmiddellijk ,,schandalig''. De onderminister brak zijn bezoek aan Rwanda voortijdig af. Het Franse dagblad Libération schrijft vandaag in een hoofdredactioneel commentaar dat Frankrijk ,,misschien niet schuldig maar zeker verantwoordelijk was''. Volgens de krant is er onvoldoende onderzoek gedaan naar de Franse rol voor en tijdens het bloedbad.