Rechter wijst premier van Japan terecht

De omstreden bezoeken van de Japanse premier aan de Yasukuni Tempel, waar oorlogsgevallenen worden geëerd, zijn in strijd met de grondwet. Dat heeft een rechtbank in Japan vandaag bepaald.

De Japanse premier, Junichiro Koizumi, reageerde vanochtend onmiddellijk dat hij zich niets van de uitspraak zal aantrekken en de tempel in Tokio zal blijven bezoeken.

De gang naar de Yasukuni Tempel roept sinds 1978 vooral in de Aziatische buurlanden grote weerzin op. In dat jaar werden de namen van veertien Japanse oorlogsleiders die na de Tweede Wereldoorlog als oorlogsmisdadigers ter dood zijn veroordeeld, op de lijst van geëerden bijgeschreven. De tempel werd eind negentiende eeuw gesticht om het nationalisme te versterken. Alle Japanse militairen die sindsdien voor hun land zijn gevallen worden in de tempel geëerd. Voor burgers of militairen van andere landen is in de tempel geen plaats ingeruimd.

In Japan zelf roepen de bezoeken verzet op uit protest tegen het vooroorlogse militarisme. De rechtszaak tegen premier Koizumi was door een groep burgers aangespannen op basis van de naoorlogse grondwet, die voorschrijft dat de staat zich niet met religieuze praktijken bezighoudt. De rechtbank stelt dat Koizumi's bezoek aan de tempel `een publieke daad van religieuze aard' is en daarmee dus in strijd met de Japanse grondwet. Een eis voor schadevergoeding van de 211 aanklagers werd echter niet toegewezen.

Een decennium geleden heeft een aantal rechtbanken dezelfde uitspraak gedaan toen toenmalig premier Yasuhiro Nakasone de tempel bezocht. Ook de jongste uitspraak heeft de conservatieve premier Koizumi niet van gedachten doen veranderen. ,,Het is vreemd, maar ik snap niet waarom het in strijd met de grondwet zou zijn'', zei de premier vanochtend.

Vooral in China en Zuid-Korea, de voornaamste slachtoffers van Japanse agressie in de twintigste eeuw, wordt hevig geprotesteerd tegen de bezoeken aan de Yasukuni Tempel. Een woordvoerder van de Zuid-Koreaanse regering zei vanochtend, verwijzend naar de reactie van premier Koizumi op het vonnis, dat ,,het moeilijk is voor te stellen dat de uitspraak een einde aan het probleem maakt''.

In totaal staan in de registers van de Yasukuni Tempel zo'n 2,5 miljoen namen bijgeschreven van gevallenen voor het vaderland. De tempel is dus niet te vergelijken met een `graf voor de onbekende soldaat'. Vóór het bijschrijven van de namen van de veertien oorlogsmisdadigers in 1978 waren bezoeken van premiers en de keizer gebruikelijk en maakte ook het buitenland er geen enkel probleem van. Keizer Hirohito heeft na 1975 geen bezoek meer aan de tempel gebracht en de huidige keizer heeft dat nimmer gedaan.