Parlement Litouwen zet president af

De Seimas, het Litouwse parlement, heeft gisteren president Rolandas Paksas afgezet met ruim tweederde van de stemmen. Paksas wordt ervan beticht in dienst van een Russische geldschieter zijn ambtseed te hebben geschonden.

De president verscheen gistermiddag in de Seimas voor zijn zwanenzang: een speech vol citaten uit Emile Zola's J'Accuse. Hij zag zichzelf als slachtoffer van een corrupte politieke elite. Het parlement zette hem niettemin af. Buiten betoogden zo'n duizend aanhangers zeer gepassioneerd voor Paksas.

Paksas verklaarde eerder zich na zijn afzetting opnieuw kandidaat te stellen voor het presidentschap, maar dat wordt mogelijk voorkomen door een strafzaak tegen hem aan te spannen. De komende twee maanden neemt de voorzitter van het parlement zijn taken over.

De impeachment van Paksas werd onafwendbaar toen het Constitutionele Hof vorige week vonniste dat de president op drie punten de wet had geschonden.

President Paksas zou de Russische zakenman Joeri Borisov op 11 april 2003 illegaal het Litouwse staatsburgerschap hebben geschonken als beloning voor financiële steun tijdens de presidentscampagne. De president waarschuwde Borisov later dat zijn telefoon werd afgetapt, waarmee hij een staatsgeheim prijsgaf. Paksas' adviseurs hadden aandeelhouders van een wegenbouwbedrijf onder druk gezet om hun aandelen te verkopen aan zakenpartners van Paksas.

De affaire kwam eind oktober vorig jaar aan het licht toen de Litouwse geheime dienst onthulde dat Paksas gechanteerd werd door Borisov, directeur van een bedrijf dat Russische helikopters repareert en moderniseert. Uit afgetapte telefoongesprekken bleek hij de president te bedreigen met compromitterend materiaal: ,,Ik maak van Paksas een politiek lijk''.

Paksas voerde sindsdien permanent campagne om zijn naam te zuiveren. Met succes: twee weken geleden bleek uit peilingen bijna veertig procent van de Litouwers hem opnieuw tot president wilde kiezen. In december was dat percentage nog tien.

Maar eind vorige maand bezegelde Paksas zijn politieke lot door Borisov onverwachts tot onbezoldigd adviseur te benoemen. Dat leidde tot een opstand onder zijn adviseurs en de parlementariërs die hem steunden. Op televisie verklaarde Paksas diezelfde avond nog dat hij Borisov had ontslagen, later ontkende hij ook hem te hebben benoemd. Paksas bevestigde dat Borisov hem chanteerde en vroeg het Litouwse volk om vergiffenis.