Chaotische liefde van Japanse soldaten

Nu het geweld in Irak weer oplaait, gaat er een grote beklemming uit van een opera die gisteravond in Tokio in première ging. Het onderwerp is ogenschijnlijk niet meer dan een onmogelijke liefde over de scheidslijnen heen van de Tweede Wereldoorlog, maar de associaties van toeschouwers zijn anders. ,,Dit zijn chaotische tijden, bijvoorbeeld in de Arabische wereld'', zei prinses Takamado – nicht van keizer Akihito – na afloop. ,,Dit stuk herinnert ons er aan dat er persoonlijke drama's verborgen zijn in deze chaos.''

De schrijvers van de opera – muziek van Shigeaki Saegusa en libretto van Masahiko Shimada – gaan veel verder. ,,Dat is de American Way'', zingt een Amerikaanse diplomaat. ,,Van een afstand kijken we naar oorlog in een ver land terwijl we zelf leven voor winst, geluk en extase. Geld, geld en geld. Waar moeten we ons geld aan uitgeven? Dat is het probleem.'' Over de komende oorlog met Japan voorspelt hij: ,,We zullen luchtaanvallen ontketenen om vrijheid en gelijkheid in dit land te zaaien.'' Pregnant is dat Japanse troepen zich nu aan de zijde van het Amerikaanse leger bevinden in Irak, de eerste keer sinds 1945 dat Japanse troepen in oorlogsgebied zijn.

De opera heet Jr. Butterfly en gaat over de imaginaire zoon van Madame Butterfly uit de gelijknamige opera van Puccini, ofwel een jongen van gemengd Japans-Amerikaanse afkomst. Vlak voor de oorlog trouwt hij met zijn Japanse geliefde, ondanks verzet van haar broer, officier in het Japanse leger. ,,De staat begint uit egoïsme een oorlog'', zingt de geliefde, ,,ik kies uit egoïsme voor de liefde.''

De oorlogsjaren leeft het paar noodgedwongen van elkaar gescheiden. Jr. Butterfly vindt haar terug in de puinhopen van Nagasaki dat is verwoest door de atoombom. ,,Over de grenzen van tijd en ruimte heen is Nagasaki verbonden met hedendaags New York en Bagdad'', aldus librettoschrijver Shimada. Jr. Butterfly is juist op tijd voor de laatste woorden van zijn vrouw: ,,Onze liefde zal nooit eindigen. Onze liefde zal woede en lawaai in deze wereld gladstrijken, als de aanspoelende golven aan het strand en de wind die door het bos waait.''