Kandidaat op twee lijsten bij verkiezingen

De Tweede Kamer wil dat bij de volgende parlementsverkiezingen, waarbij kiezers twee stemmen krijgen in plaats van één, landelijke kandidaten ook mogen deelnemen in regio's.

Minister De Graaf (Bestuurlijke Vernieuwing) toonde zich gisteren bij het eerste parlementaire debat over het nieuwe kiesstelsel bereid aan deze eis van CDA, VVD, LPF, GroenLinks, ChristenUnie en SGP tegemoet te komen.

Daarmee zijn belangrijke bezwaren van de coalitiepartijen CDA en VVD tegen het kabinetsvoorstel weggenomen. CDA-woordvoerder Spies noemde de verenigbaarheid van landelijke en regionale kandidatuur voor haar partij een ,,principieel punt''. Ook de VVD maakte duidelijk niet in te stemmen met De Graafs voorstel.

Het kabinet wil de kiezer vanaf 2007 twee stemmen geven, één landelijke stem die de samenstelling van de Kamer bepaalt, en één regionale stem die bepaalt wie namens ongeveer twintig regio's maximaal 75 Kamerzetels bezetten. Voornaamste doel is zo de band tussen kiezer en gekozene te versterken.

Alleen De Graafs eigen partij D66 wilde gisteren geen veranderingen aanbrengen in het kabinetsvoorstel. Andere partijen kwamen met alternatieven, maar hadden daarover onderling geen overeenstemming. CDA en PvdA zien het liefst een stelsel waarbij elke regio één zetel krijgt. Het CDA wil dan dertig districten invoeren, de PvdA 75. In beide voorstellen blijft een aparte landelijke stem bepalend voor de krachtsverhoudingen in het parlement. De tweede stem bepaalt alleen een deel van de 150 gezichten in de Kamer.

De LPF verkiest verlaging van de drempel voor voorkeursstemmen, VVD kwam met drie alternatieve voorstellen. GroenLinks, SP, ChristenUnie en SGP willen geen verandering in het huidige kiesstelsel van evenredige vertegenwoordiging. GroenLinks wil wel als enige partij een tweede stem waarmee de kiezer op onderscheiden regeringscoalities kan stemmen.

De Graaf moet van de Kamer nog een aantal alternatieven uitwerken voor zijn plan het kiesstelsel te hervormen. De Graaf kondigde aan dat binnen twee weken te doen, om vertraging bij de voorbereiding van wetgeving te voorkomen.

Het kabinet moet voor de zomer een wetsvoorstel voor advies naar de Raad van State sturen, wil de parlementaire behandeling in Eerste en Tweede Kamer eind volgend jaar afgerond kunnen zijn. Dat is nodig om het nieuwe stelsel in 2007 in te kunnen laten gaan. Voor D66 is dat een harde eis voor regeringsdeelname.