Draadloze jungle overwoekert telecom

Eén apparaat om te bellen, te surfen en te mailen, draadloos, één sim-kaart en één rekening. Het duurt nog even, maar aan de chaos in de draadloze wereld komt een einde.

Een draadloze jungle overwoekert de telecomwereld. Vrije marktmechanismen en de tanende macht van het mondiale standaardisatieinstituut, de ITU in Genève, hebben gezorgd voor een pandemonium aan zendprotocollen en -frequenties. Voor de tweede generatie mobiele telefoons (2G) bedacht het Europese Telecom Standaardisatie-instituut (ETSI) de gsm-standaard, maar in Amerika en elders werken ze ook met amps of met cdmaOne. Ook gprs (2.5 G) doet het alleen in gsm-territorium. De derde generatie (3G) kennen wij als umts of wideband code division multiple access (w-cdma). Maar in ondermeer Rusland, Roemenië en delen van Amerika gebruiken ze cdma2000 of cdma20001xev-do, in China straks fd-wcdma.

Of neem het Wireless Local Area Network (wlan): de rage van dit moment, zowel binnenshuis als op publieke hotspots zoals vliegvelden en hotels. Velen denken dan aan wifi, officieel genoteerd als de 802.11b standaard. Maar hoe zit het met wlan-standaarden als Home RF2 en Hiperlan2 van ETSI? Slecht dus. Ze werden verslonden door 802.11b.

Onder gunstige omstandigheden zijn gsm, gprs, umts en wifi goed voor respectievelijk 9,6 kilobit, 40 kilobit, 330 kilobit en 6 megabit per seconde. Toch is ook deze vierdeling oninteressant voor ons, eindgebruikers. We willen draadloze apparatuur voor spraak en data, inzicht in snelheden en kosten, en verder geen gezeur. Amos Kater, hoofd innovatie bij KPN Mobiel, deelt die zienswijze: ,,De ene gebruiker wil zo goedkoop mogelijk telefoneren, e-mailen, surfen of wat dan ook, de ander wil zo snel mogelijk, of iets daartussen, en een derde wil bovenal zekerheid dat de verbinding niet wegvalt.'' Per gelegenheid – congres, disco, vakantie, thuis achter je bureau – bepaal je wat je bij je steekt – telefoon, smartphone, pda, laptop. Ze kunnen toe met één authenticatie-mechanisme, de (u)sim-kaart. Alle kosten komen binnen op één rekeningoverzicht. Toekomstmuziek, maar niet ver weg: de band staat om de hoek en de voorste majorettes komen dezer dagen de bocht om.

Nu al bestaan er gsm/gprs/wifi-kaarten om in een laptop te steken, ondermeer van Option in Leuven, pionier op dit gebied. Siemens komt volgend jaar met een gsm/gprs/umts/wifi-telefoon voor spraak en data over alle vier de systemen. Voor een wat groter scherm en een qwerty toetsenbordje koop je vanaf eind 2004 voor 800 euro de Nokia Communicator 9500, met ingebouwde gsm/gprs/wifi keuzemogelijkheid. Option produceerde vorige week de eerste serie gsm/gprs/umts/wifi kaarten, zij het voorlopig alleen voor testdoeleinden. Alle nieuwe laptops en notebooks hebben tegenwoordig wifi ingebouwd. Insteekkaarten met wifi erbij zijn bedoeld voor de iets oudere laptops, verduidelijkt Stefan Lodeweyckx, hoofd System & Certification bij Option.

Lodeweyckx verwacht dat de laptops met ingebouwde wifi straks een kaart nodig hebben voor gsm/gprs/umts plus de opvolgers van wifi, die gegarandeerd gaan komen. De ICT-industrie zal altijd nieuwe standaarden aandragen, anders zakt de productie in. Sommige grote spelers gaan helemaal voor integratie. In februari liet T-Mobile weten: ,,3G is vitaal maar niet vitaal genoeg'' en te streven naar ,,één geïntegreerd 2G, 3G en wifi-multimedia netwerk met verschillende zendsnelheden''. Op Telecom 2003, een vierjaarlijkse megamanifestatie in Genève, schetste chipbouwer Intel een toekomst rond de Universal Communicator, ,,een flexibel, krachtig apparaat dat transparant toegang biedt tot alle beschikbare netwerken''. Andere grote spelers zijn terughoudender. Kater van KPN vreest dat de wifi-hotspots organisatorisch te gefragmenteerd zullen zijn voor echte roaming. Een partij als KPN maakt makkelijk roaming overeenkomsten met buitenlandse 2G en 3G aanbieders die weer landelijke dekking hebben; maar wifi zou kunnen blijven steken bij clearing houses die elk een geografisch verbrokkelde dekking bieden. Kater: ,,En we weten ook nog niet of die grote aantallen hotspots er wel echt gaan komen.`

Chipbouwer Qualcomm, eigenaar van de meeste cdma-patenten, twijfelt ook nog wat.In Genève liet bestuursvoorzitter Irwin Jacobs weten dat Qualcomm met een geïntegreerde 2G/3G/wifi chip wilde wachten tot de markt zich duidelijker aftekende. Jacobs raakte daarmee een gevoelig punt. Wifi biedt duizelingwekkende snelheden maar wat heb je daaraan op een telefoon met een muizenschermpje en een mini-mini-toetsenbord? Wifi leent zich veel meer voor laptops, maar die zijn weer minder geschikt voor mobiele telefonie. Vormen wifi en mobiele telefonie wel één markt? Eugène Bergen Henegouwen van Syniverse ziet mobiele telefonie en wifi als twee, maar met één gebruikersgroep. ,,En die gebruikers verwachten gewoon dat ze met hun pda of laptop in een hotspot meteen aan de gang kunnen, zonder creditcardnumers in te hoeven typen.'' Kees Smaling, directeur van Siemens Nederland, signaleert al jaren ,,een gevecht tussen steeds kleiner en steeds meer functies. Voor bepaalde dingen moet je een groot scherm hebben. Een agenda kun je in een mobiele telefoon hebben, maar ik vind dat gepriegel, ik gebruik mijn notebook.'' Voor tussentoepassingen bestaat natuurlijk tussenapparatuur, zoals pda's en telefoons met uitklapschermen. Maar hoeveel gebruikers gaan al die verschillende apparaten kopen? Smaling verwacht dat velen hun gprs of umts telefoon thuis zullen uitbreiden met een los toetsenbord en een los scherm. Vorige maand, op de Cebit in Hannover, toonde Siemens een normaal geproportioneerde mobiele telefoon die rechtop kan staan en per laserstraal een toetsenbord projecteert op het tafelblad. Plaats je vinger op een letter en hij verschijnt op het scherm. Die techniek bestond al, maar nog niet als deel van een telefoon.

Kater van KPN vindt het heel leuk, al die apparaten, beroepshalve speelt hij er dagelijks mee. ,,Maar voor de integratie van 2G, 3G en wifi is de software minstens zo belangrijk.'' KPN ontwikkelt nu met externe assistentie zo'n client softwaresysteem, maar kon het nog niet demonstreren. Kater: ,,Het toont welke netwerken beschikbaar zijn. Als gebruiker stel je je voorkeuren in: snel, goedkoop, of met de nadruk op continuïteit.'' Option is al zo ver en introduceerde vorige week de Globetrotter Mobility Manager. Zodra de mobiele of wifi verbinding een feit is kun je het internet op, maar ook naar het intranet van je bedrijf. WECM software van IBM doet dat superveilig en houdt de verbinding gaande terwijl je migreert tussen netwerken: bekabeld ethernet achter je bureau, het plaatselijk wlan als je de kabel eruit trekt, gprs op straat en wifi op het vliegveld.

Echte langetermijncontinuïteit valt overigens niet te verwachten: over een jaar of tien, vijftien hooguit, weet bijna niemand meer wat gsm, gprs, umts en wifi allemaal was. Dan hebben we weer andere standaarden.