Algerije is weer hetzelfde

In Algerije worden donderdag presidentsverkiezingen gehouden. President Abdelaziz Bouteflika neemt het op tegen een reeks uitdagers, onder wie zelfs een marxistische vrouw. Het is net alsof de democratie, die de Amerikaanse regering dezer dagen zo hard bepleit voor de Arabische wereld, hier al wortel heeft geschoten.

Maar de schijn bedriegt, want alleen het percentage van Bouteflika's overwinning staat nog niet vast. Verder is er op de keper beschouwd niet veel wezenlijks veranderd in vergelijking met de jaren tachtig, vóórdat de bevolking in opstand kwam tegen het stalen regime dat corruptie had geïnstitutionaliseerd en de moslimfundamentalisten van het FIS haast aan de macht kwamen. Bouteflika zelf is een restant van die vroegere tijd. De economie is nog steeds een drama, de corruptie endemisch en met de persvrijheid is het ook niet vrolijk gesteld. Bouteflika's bewind zette een paar weken geleden zelfs de moskee in om kranten die het hadden gewaagd de corruptie aan de kaak te stellen met Gods toorn te bedreigen. En in Algerije weet iedereen heel goed wat dát betekent.

Niets is veranderd – en dan te bedenken wat er allemaal is gebeurd tussen nu en het eind van de jaren tachtig, toen het volk massaal de straat opging tegen de eeuwige eenheidspartij, het FLN, die het land sinds de onafhankelijkheidsoorlog tegen Frankrijk had bestuurd. De VPRO zendt vanavond en over een week de twee delen uit van de grondige documentaire Algérie(s) over die dramatische tussenliggende jaren en hoe het allemaal kon komen tot de bijna-verkiezingszege van het FIS rond de jaarwisseling van 1991/1992, de interventie van het leger en de genadeloze moslimextremistische terreur daarna.

Veel van de (hoofdrol)spelers uit de tijd, zowel van de kant van het regime als van het FIS, komen aan het woord – wat altijd leuk is, ook al laten ze niet het achterste van hun tong zien. De documentaire geeft dan ook geen duidelijk antwoord op de vele vragen die er nog leven over die periode. Bijvoorbeeld: hoeveel van de moordpartijen van de jaren negentig waren in werkelijkheid het werk van leger of andere staatsveiligheidsdiensten, bedoeld om de voorstanders binnen het regime van de totale uitroeiing van de extremisten (versus de pleitbezorgers van een compromis) een handje te helpen?

VPRO's Import: Algérie(s), Ned.3, 23.47-1.07u.