Meciar wint eerste ronde in Slowakije

Ex-premier Vladimír Meciar, die Slowakije in de jaren negentig internationaal isoleerde, is gisteren onverwachts als winnaar uit de eerste ronde van de presidentsverkiezingen gekomen.

Eduard Kukan, de gedoodverfde winnaar, heeft de tweede ronde niet eens gehaald.

Kukan kwam 3644 stemmen tekort voor de tweede plaats. Die gaat naar Ivan Gašparovic, Meciars oude geestverwant die een paar jaar geleden een eigen weg is ingeslagen. Meciar kreeg 32,7 procent van de stemmen, bijna tien procent meer dan in peilingen was voorspeld. Gašparovic kreeg 22,3 procent, Kukan 22,1 procent.

De uitkomst logenstraft alle opiniepeilingen vooraf, die zonder uitzondering Kukan hadden aangewezen als winnaar. Het is een tegenslag voor de kwakkelende centrumrechtse regering van premier Mikuláš Dzurinda, waarin Kukan minister van Buitenlandse Zaken is. Meciar heeft veel kritiek op het economische beleid van Dzurinda. De Slowaakse president heeft een ceremoniële functie, maar kan wel wetgeving vertragen. Dagblad SME riep Dzurinda vanochtend op om te vertrekken. Volgens Slowakije's belangrijkste krant laat de uitslag zien dat kiezers het liberale beleid van de regering beu zijn. Dat beleid wordt in het buitenland juist heel erg geprezen.

De lage opkomst, 47,9 procent (in 1999 was die 74 procent), heeft Kukan waarschijnlijk parten gespeeld, net als het grote aantal kandidaten. Meciars aanhangers zijn trouwe stemmers. De vier coalitiegenoten in Dzurinda's kabinet konden het niet eens worden over één kandidaat en schoven ieder een eigen man naar voren. De voor Kukan alsmaar mooiere peilingen hebben de kiezer mogelijk in slaap gesust. Het mooie lenteweer zou de opkomst verder hebben gedrukt.

Dzurinda vierde gisteren ook een meevaller: een tegelijk met de verkiezingen gehouden referendum over het houden van vervroegde parlementaire verkiezingen was door een te lage opkomst – 35,8 in plaats van de vereiste 50 procent – ongeldig verklaard. Overigens stemde bijna 90 procent van de Slowaken die wel stemden vóór vervroegde verkiezingen.

Meciar was tot 1998 premier. Slowakije was onder zijn leiding een autoritair geregeerde staat, met fysieke intimidatie en duistere privatiseringen. Het kostte het land bijna het lidmaatschap van de NAVO en Europese Unie. Onder Dzurinda's leiding werd een enorme inhaalslag gemaakt. Slowakije trad afgelopen week toe tot de NAVO en wordt op 1 mei lid van de Europese Unie.

Meciar zei gisteren dat hij tegenwoordig ,,een ander mens'' is. Zijn tegenstander in de tweede ronde, Ivan Gašparovic, was jarenlang parlementsvoorzitter en een trouwe hulp van Meciar. Gašparovic heeft de steun van SMER, de grootste oppositiepartij van populisten. Rudolf Schuster, de huidige president die herkiesbaar was, kreeg zaterdag 7,4 procent van de stemmen, vergeleken met 57 procent in 1999.