Kans op plaag processierups

De eikenprocessierups komt er weer aan. Als eind april de eitjes uitkomen tegelijk met de knoppen van de eikenbladeren, dan staat Nederland net als in 1996 opnieuw een plaag te wachten. Dat stelt Henk Stigter van de Plantenziektenkundige Dienst in Wageningen. Stigter heeft onderzoek gedaan naar de eikenprocessierups en heeft geholpen bij de bestrijding van de vorige plaag uit 1996, het jaar waarin de wielrenners van de Tour de France, die van start ging in Den Bosch, veel last hadden van de brandharen van de rupsen. De brandharen, die van de rups loslaten en door de wind verspreid worden, veroorzaken jeuk en brandende ogen.

Het verspreidingsgebied van de eikenprocessierups (Thaumetopoea processionea) bevindt zich grotendeels beneden de grote rivieren, maar de vlinder is ook uitgewaaierd naar het noorden en het oosten. De warme zomer van vorig jaar heeft gezorgd voor een grote aanwas aan eitjes. Stigter: ,,Als deze eitjes door gunstig weer gelijk uitkomen met het verse groen van de eikenknoppen, dan maken de rupsen een geweldige start. Ze kunnen dan een periode van regenachtig weer of kou gemakkelijk overbruggen. Maar als de eitjes uitkomen voordat er knoppen zijn, dan redden ze het niet.''

De vorige plaag was op z'n hoogtepunt in 1996. Die is destijds na een jaar ,,ingeklapt'' door een combinatie van factoren, zegt Stigter. Enerzijds door interne ziekten en parasieten, anderzijds door een gerichte bestrijding in Europees verband. Daarbij werden de rupsen weggezogen of weggebrand van de bomen. Ook werden bomen geïnjecteerd met een insecticide als acefaat of bespoten met het middel Bt. Stigter bepleit nu een snelle gecoördineerde aanpak zodra de eitjes zijn uitgekomen. Wegbranden of opzuigen is wat Stigter betreft de beste methode. Eitjes weghalen is volgens hem niet goed mogelijk: ,,Dat zou te duur worden.''

De eikenprocessierups, zo genoemd naar de gewoonte om zich in lange slierten te verplaatsen, brengt grote schade toe aan eiken. Mens en dier ontwikkelen bij aanraking van de rups een zogenoemde pseudo-allergische reactie, die vooral de slijmvliezen betreft. Oorzaak zijn de haartjes waarvan een volgroeide rups er wel 700.000 bezit en die bij aanraking tot een afweerreactie leiden. Het gevolg is meestal een branderig gevoel zoals bij aanraking van een brandnetel. Ook komt wel hoge koorts voor. ,,In een enkel geval'', stelt Stigter, ,,ontstaat blijvende schade aan het oog. De haartjes zijn namelijk pijlvormig en hebben bovendien weerhaakjes.''