Het beeld

In Tegenlicht (VPRO) bracht Hans Keller gisteravond drie oudere heren samen, die onder leiding van Bas Heijne te hoop mochten lopen tegen `het dictaat van de luchtigheid'. Flarden uit `een knorrige gedachtewisseling' van veel te weinig op televisie aanwezige opinieleiders.

Kees Fens: ,,Mijn krant maakt een verluchtigingsproces door. Alles moet leuk zijn en leuk betekent dat het aangenaam is en dat iedereen het kan. Geleerdheid is saai.''

Rudy Kousbroek: ,,Alles wat buiten de sport en de popmuziek valt, daar is geen eer aan te behalen.''

H.J.A. Hofland: ,,Literatuur is niet saai.''

Kousbroek: ,,Maar voor mensen zonder ontwikkeling is het niet uit te houden zo saai. Alleen het feit al dat zo'n schrijver honderd jaar dood is!''

Hofland: ,,Er is een minderheid die op steeds grotere afstand komt te staan van de meerderheid. Maar die minderheid moet voor de continuïteit zorgen, zelfs op het gebied van de normen en waarden. En het is hier erger dan in Amerika, waar de scholen veel serieuzer zijn, als het gaat om literatuur en vaderlandse geschiedenis.''

Fens: ,,Op een college voor eerstejaarsstudenten literatuurwetenschap wisten 110 van de 120 niet wat `kerstenen' betekent. En na afloop kwam een student me zeggen dat hij van huis uit geen christen was, maar Nederlands-hervormd.''

Kousbroek: ,,Er zijn duizenden uitdrukkingen die niemand meer kent. Bij een jobstijding denken mensen aan werkgelegenheid, en een afrodisiacum komt uit Afrika. Ik heb een dochter van zeventien, en die heeft nog nooit een jongen ontmoet die gedichten las.''

Bas Heijne: ,,Cultuurpessimisme is van alle tijden. Is het probleem niet eerder dat je je nu moet schamen voor eruditie? Er zijn genoeg jongeren die heel leergierig zijn, als ze de kans krijgen.''

Kousbroek: ,,Een hard bewijs voor de hopeloosheid van de situatie vind ik de afwezigheid van een literair programma op televisie.''

Hij heeft Kaft nog niet gezien, een door boekenclub ECI gesponsord programma over boeken, cd's en dvd's bij RTL4. In de eerste aflevering presteerde presentatrice Sylvana Simons het gisteren om in 25 minuten geen woord aan de inhoud van een boek te wijden, zelfs niet aan de verhaaltjes. Wel praatte ze in sneltreinvaart met beide gasten, kinderboekenschrijfster Carry Slee en de met één hand geboren pianist Julian Thomas over hun ongelukkige jeugd: ,,Julian, jouw jeugd was fuck, dus. Even naar jou, Carry, put jij uit je verdrietige jeugd?'' Verder waren er gefilmde items over `de wereld achter het hobbyboek' en de boekenkast van... tatoeagespecialist Henk Schiffmacher, die Flaubert `een zeikerd van een schrijver' noemde. Terug naar Sylvana, die opmerkte dat Henk ontzettend veel boeken had.

Het is de vraag of je boos moet worden om zo'n imbeciel babbelprogrammaatje. Wel zou het prettig zijn om de toorn van dinosauriërs als Hofland, Fens en Kousbroek vaker op tv te horen. Evenals de stem van Hugo Claus (75), aan wie Canvas gisteren een schitterend verjaardagsportret wijdde.