Aanslag op idool `moderne moord' bij uitstek

`De geest van Pim' van Dick Pels is uitgeroepen tot het `meest prikkelende' Nederlandstalige filosofieboek van 2003. Tijdens de Nacht van de Filosofie ontving de auteur de bijbehorende Socrates Wisselbeker.

,,De mens is een gewelddadig wezen. Er bestaat een bepaald type aap dat agressiever is, maar gelukkig niet de intelligentie bezit om kernwapens uit te vinden.'' De Brit John Gray, auteur van Al-Qaida en de moderne tijd, heeft een grimmige visie op de mens. En op de toekomst: tijdens de Nacht van de Filosofie, die zaterdag plaatsvond in Felix Meritis, voorspelde hij een strijd tegen terreur die tientallen jaren gaat duren en een stoïcijnse en vastberaden houding zal vergen. Stand-up filosoof Bert Keizer bleek zo rond middernacht niet veel vrolijker: ,,De meest indrukwekkende statistiek is dat honderd procent van de mensen sterft. Zelfs in Amerika is dat zo.''

`Idolen' was het thema van deze derde editie van de Nacht, het begin van de Maand van de Filosofie. Connie Palmen schreef speciaal voor de Maand een essay, getiteld Iets wat niet bloeden kan. Het gaat over de `moderne moord' bij uitstek: de aanslag op een beroemdheid. Palmen, geïnterviewd door Daan Roovers, noemde de moorden op Pim Fortuyn en John Lennon typische voorbeelden: de moordenaar heeft een eenzijdige verhouding met het slachtoffer, een publieke figuur, en kan op een zeker moment geen onderscheid meer maken tussen de echte persoon en het imago. Palmen: ,,De moordenaar vlucht voor de last van een wederzijdse verhouding. Liever voedt hij zijn fanatisme. Als hij toeslaat doodt hij geen mens maar iets dat niet bloeden kan.''

Volgens Palmen kun je beter niet beroemd zijn: ,,Als beroemdheid ben je een potentieel slachtoffer.'' Zelf had de schrijfster een aantal malen last van stalkers gehad, vertelde ze. Met de aanslag op VVD-fractieleider Van Aartsen waren de herinneringen weer boven gekomen: ,,Ik heb ook een vrouwelijke stalker uit Enschede gehad.'' De vrouw, die op het laatst tot het huis van de schrijfster probeerde door te dringen, werd opgenomen in een inrichting. Palmen: ,,Toen ik de foto van de vrouw die van Aartsen belaagd heeft in het AD zag staan, dacht ik: verdomd, dat is die van mij!'' Roovers: ,,Echt waar?'' Palmen: ,,Dat moet je een schrijver nooit vragen.'' Tenslotte gaf ze toe dat het twee verschillende vrouwen waren. ,,Ja, ik vond het ook jammer.''

Een andere bedreigde denker, Bart Jan Spruyt, directeur van de Edmund Burke Stichting, verdedigde het conservatisme tegenover filosoof Hans Achterhuis. Spruyt (zonder zichtbare bodyguards) pleitte ervoor om de dialoog met premoderne tradities in leven te houden en op zoek te gaan naar een `bezield verband', een gemeenschappelijke visie. Even later kwam de aap uit de mouw: Spruyt doelde op de religie (de christelijke, natuurlijk), die niet alleen op het persoonlijk vlak maar ook in de publieke sfeer een rol zou moeten spelen. Achterhuis: ,,Ik vind dat een gevaarlijke gedachte.''

Even later zag Spruyt, een van de vijf genomineerden, de Socrates Wisselbeker aan zich voorbij gaan. Deze prijs voor het `meest prikkelende' Nederlandstalige filosofieboek van 2003 ging naar socioloog Dick Pels, die een `denkbiografie' schreef van Pim Fortuyn, De geest van Pim. Ad Visser, in het programma aangeduid als `voormalige Toppopidool', zong Pels toe, maar sloeg de plank mis door een anti-Fortuynlied aan te heffen. Pels heeft in zijn boek het fenomeen Fortuyn namelijk juist proberen te duiden zonder in gemakkelijke anti- of pro-sentimenten te vervallen. Het was überhaupt onduidelijk waarom Visser zijn pretentieuze liederen meerdere malen gedurende de Nacht ten gehore mocht brengen. Dat hij samen met Connie Palmen en Hans van Mierlo in een limousine arriveerde, maakt hem nog lang niet tot een hedendaags idool. Dichter in de buurt komt Ayaan Hirsi Ali, door Pels aangeduid als een `idool met ideeën'. Hirsi Ali reageerde: ,,Ik kijk niet op die manier naar mezelf. Misschien omdat ik de afgelopen twee jaar nauwelijks televisie heb gezien.''

Inlichtingen: www.maandvandefilosofie.nl