NAVO-leden verdeeld over rol in Irak

De Verenigde Staten verschillen van mening met Frankrijk en Duitsland over de noodzaak en voorbereiding van een NAVO-rol in de stabilisatie van Irak.

Dit bleek gisteren bij informeel overleg van de NAVO-ministers van Buitenlandse Zaken, dat de NAVO-uitbreiding tot 26 leden deze week markeerde. ,,De Verenigde Staten geloven dat de alliantie een nieuwe collectieve rol moet overwegen na het herstel van de Iraakse soevereiniteit'', zei de Amerikaanse minister Powell na afloop, die in december ook al een grotere NAVO-rol wilde. Maar zijn nieuwe Franse collega Barnier en de Duitse minister Fischer reageerden negatief tijdens persconferenties.

Volgens Barnier is ,,de NAVO eenvoudigweg niet de juiste plaats waar beslissingen moeten voorbereid of genomen betreffende de situatie in Irak na 1 juli, als daar een erkende regering is gevestigd''. Barnier zei dat er eerst een verzoek van een soevereine Iraakse regering en een nieuwe VN-resolutie voor Irak nodig is, voordat een NAVO-rol aan de orde is; een resolutie die veel NAVO-leden volgens NAVO-chef De Hoop Scheffer willen. ,,Een NAVO-rol staat nu niet op de agenda'', zei Barnier.

De Duitser Fischer zei dat ,,de NAVO genoeg op haar bord heeft'' op de Balkan, in Afghanistan en in de strijd tegen terreur. ,,Het is een kwestie van overbelasting'', zei hij. Fischer herbevestigde dat Duitsland niets zal blokkeren, maar niet militair zal meedoen aan een NAVO-missie in Irak. Daar hebben 17 van de 26 NAVO-landen troepen, maar verleent de NAVO als geheel slechts logistieke bijstand aan een door Polen geleide divisie van de bezettingsmacht.

Volgens een NAVO-functionaris wil de NAVO eerst genoeg troepen voor Afghanistan voordat zij troepen toezegt voor Irak. ,,Het overheersende gevoel is dat het beter is te slagen met één missie dan te mislukken met twee'', zei hij. Een adviseur van De Hoop Scheffer relativeerde het meningsverschil: ,,Er is geen overeenstemming, maar het debat moet nog beginnen.'' Deze diplomaat taxeert dat de posities veranderen als de VS ,,naar ieders verwachting'' de komende tijd aansturen op een nieuwe VN-resolutie, voordat zij op 1 juli de macht overdragen aan een Iraakse interimregering.

Volgens deze NAVO-adviseur wil Powell zo'n resolutie. Powell zei daarover gisteren niets. Hij zei wel te verwachten dat de NAVO geen besluit neemt over een Irak-rol vóór de machtsoverdracht op 1 juli. Als optie voor een NAVO-rol noemde Powell het leiden van een sector in Irak.

De ministers besloten hun 6.400 man sterke Afghaanse vredesmissie uit te breiden met vijf provinciale wederopbouwteams tegen juni. Maar De Hoop Scheffer erkende dat ,,de gaten'' in de mankracht nog niet zijn gevuld. Minister Bot zei dat Nederland overweegt zo'n wederopbouwteam ,,met één of twee landen over te nemen''. De ministers besloten, door de aanslagen in Madrid, tot hechtere samenwerking tegen het terrorisme zoals betere inlichtingenuitwisseling. Zij boden ook beveiliging aan voor de Olympische Spelen in Athene en het EK voetbal in Portugal.

Na een zitting van de NAVO-Rusland-raad was de Russische minister Lavrov mild over de NAVO-uitbreiding die ook de Baltische ex-Sovjetstaten Estland, Letland en Litouwen omvat, ondanks eerdere harde taal van Moskou. ,,Het simpele feit dat we elkaar vandaag ontmoet hebben, geeft aan dat we een hoge dunk hebben van dit mechanisme'', zei Lavrov. De Russische president Poetin klonk in een verklaring berustend: ,,Wat betreft de NAVO ontwikkelen onze relaties zich positief. We hebben geen angst geuit over de uitbreiding.'' Lavrov zei dat Russische opwinding over NAVO-vliegtuigen in het Baltische luchtruim of Amerikaanse troepen in landen dichtbij Rusland ,,een kwestie van paranoia'' is. Maar hij vroeg Rusland niet buiten te sluiten: ,,We moeten nieuwe wegen vinden in het omgaan met dreigingen in plaats van nieuwe afscheidingen op te zetten die ons verdelen.'' Hij bepleitte het potentieel voor een `driehoek' van veiligheidssamenwerking tussen NAVO, EU en Rusland te benutten.