Levensavond

Het leek allemaal zo mooi. Een jaartje of dertig geld verdienen en dan lekker gaan doen waar je eigenlijk écht zin in hebt: reizen, lezen, wandelen, filosoferen, je hobby's botvieren, genieten van een gezonde levensavond. Af en toe de kleinkinderen op bezoek, maar vooral niet te vaak, want je had genoeg gesloofd. Nu was de tijd gekomen om te oogsten. Leve de vut, leve het prepensioen.

Maar wat is dat eigenlijk, oogsten? En: is er nog leven na het werk? Hoe gezond blijft die oude dag? Maar vooral: wanneer komt het besef dat er geen toekomst meer is, maar alleen nog verleden?

'The grass is green on the other side of the hill', zei onze leraar wiskunde altijd als we weer verlangend uit het raam van het bedompte leslokaal staarden, want o wat lokte die vrijheid. Ik kan me dat gevoel van opgekropte energie nog bijna lijfelijk herinneren. Onze leraar zei het met sadistisch genoegen, want het puberschaamrood steeg ons bijzonder makkelijk naar de kaken (andere tijden!). Maar los van dat sadisme was het een waar woord: de mens blijft zijn hele leven verlangen naar wat áchter de horizon ligt. Dat is onze motor.

Maar dan ben je oud. Je bent zelf bijna achter de horizon. De plannen verbleken, de energie neemt af. De tijd van het terugblikken breekt aan. En met de vut en het prepensioen blijkt die tijd voor menigeen toch eerder aan te breken dan hem lief is. Wie zit er nog op je te wachten? Wie wil er nog wat van je? Waarom zou je 's ochtends nog je bed uit komen?

Dat treft: het kabinet wil er inmiddels dringend van af, van die riante vervroegde uittredingsregelingen. Niet omdat het zich zorgen maakt over de geestelijke volksgezondheid van de 'mensen in de derde en vierde levensfase', zoals dat in de rapporten heet, maar omdat het allemaal niet meer is te betalen.

Nederland verliest zijn concurrentiepositie, waarschuwde minister van Economische Zaken L.J. Brinkhorst vorige maand. We dreigen de hekkensluiter van Europa te worden met onze snel kleiner wordende beroepsbevolking.

Dan maar weer doorwerken tot je er dood bij neervalt?